Pierwiosnek

Primula

Opis

Rodzina: Primulaceae – pierwiosnkowate

Prymulki dzielimy na kwitnące wiosną, których jest zdecydowana większość i na te, które kwitną latem. Omówimy tylko kilka gatunków z każdej grupy.

KWITNĄCE WIOSNĄ

Pierwiosnek gruziński (Primula juliae). Najniższy z gatunków kwitnących wiosną. Dorasta zaledwie do 5 cm wysokości. Jego nieduże karbowane liście tworzą zwartą darń. Rośliny szybko się rozrastają, a ponadto można je sadzić w mocno nasłonecznionych miejscach. Trzeba się wówczas liczyć z szybkim starzeniem się roślin i ich szybszym wypadaniem.

Pierwiosnek lekarski (Primula officinalis). Posiada jasnożółte, pachnące kwiaty. Dorasta do 10-25 cm. Szczególnie efektownie wygląda w większych grupach. Najlepiej go sadzić na wapiennym, niezbyt wilgotnym podłożu.

Pierwiosnek bezłodygowy (Primula acaulis). Kwiaty pierwiosnka bezłodygowego osadzone są na kilkucentymetrowych pędach i przybierają bardzo różne barwy. Znajdziemy odmiany kwitnące na biało, żółto, różowo, czerwono i fioletowo, odmiany dwubarwne, o kwiatach pojedynczych lub pełnych. Odmiany mieszańcowe pierwiosnka bezłodygowego z nowej serii ‚Arctic’ odznaczają się niezwykle dużymi (ok. 5 cm średnicy) różnobarwnymi kwiatami zwartymi rozetami ciemnozielonych liści, a przy tym są odporne na mróz i długowieczne. Okazałe kwiaty mają też odmiany z serii ‚Selection’ osiągające wysokość 15 cm, polecane ze względu na dużą wytrzymałość na mrozy.

Pierwiosnek wyniosły (Primula elatior). Wysokość ok. 30 cm. Jego kwiaty są bezwonne, zebrane w duże baldachy i zawsze skierowane w jedną stronę. Występuje w licznych odmianach, różniących się barwą płatków. Kwiaty często mają wyraźne zaznaczone żółte oczko lub jaśniejszy brzeg płatków. Najpiękniejszymi kwiatami odznaczają się odmiany z serii ‚Gigantea’. ‚Victoriana’, np. ‚Victoriana Gold Lace Red’ o ciemnoczerwonych płatkach z żółtą obwódką czy ‚Victoriana Silver Lace Black’ o kwiatach w kolorze śliwki z białą obwódką. Natomiast seria ‚Crescendo’ jak również niskie bo około 10 centymetrowe odmiany z serii ‚Wanda’ wyróżniają się dużą odpornością na mrozy.

Pierwiosnek ząbkowany (Primula denticulata). Pochodzący z Azji pierwiosnek ząbkowany dorasta do wysokości 30 cm. Jego długie, skórzaste, ząbkowane liście zebrane są w rozety, a kwiaty tworzą gęste kuliste kwiatostany. W zależności od odmiany kwitnie w kolorze białym, różowym lub lila.

Pierwiosnek omszony (Primula x pubescens). Średnica kwiatów dochodzi do 3-4 cm. Są zwykle dwu lub trójbarwne, z kontrastowo zabarwionym oczkiem lub brzegiem. Mają wyraziste, jasne (żółte, różowe) lub ciemne (fioletowe, bordo) kolory. Jasnozielone liście pierwiosnka omszonego są mięsiste, o równych brzegach, a pędy mają wysokość 20 cm. Warto zwrócić uwagę na odmiany o dużych kwiatach z serii. Ze względu na długie, mięsiste korzenie pierwiosnki omszone należy sadzić dość głęboko.

Pierwiosnek łyszczak (Primula auricula). Jego cechą charakterystyczną są mięsiste liście z mączystym nalotem zebrane w rozety. Kwiaty żółte, pachnące. Najlepiej prezentuje się w półcienistych miejscach ogrodów skalnych. Dorasta do 15 cm wysokości, kwitnie od kwietnia do czerwca. Większą żywotnością i jest łatwością w uprawie. charakteryzuje się Primula auricula ssp. bauhinii (o wysokości 30 cm).

Pierwiosnek omączony (Primula farinosa). Mają ząbkowane liście pokryte od spodu białym, mączystym nalotem. Baldachy różowych lub fioletowych kwiatów z żółtą gardzielą osadzone są na łodygach o długości 15-20 cm.

KWITNĄCE LATEM

Do tych odmian kwitnących na przełomie wiosny i lata zaliczają się wysokie azjatyckie gatunki pierwiosnków. Wyróżniają się kwiatami zebranymi w okółki i bujnym ulistnieniem.

Pierwiosnek japoński (Primula japonica). Już w maju, kwitnie uprawiany w ogrodach od XIX w. pierwiosnek japoński. Ma jajowate, długie, ząbkowane liście i omączone pędy kwiatostanowe o długości 30-60 cm. Jego ozdobione żółtym oczkiem kwiaty zebrane są po 2-5 sztuk na szczycie pędów.

Pierwiosnek przyprószony (Primula pulverulenta). Pierwiosnek przyprószony o kwiatach czerwono-różowych, jasno-różowych dorasta do wysokości 50-60 cm. Jego pędy pokrywa biały, mączysty i woskowy nalot, a liście są szorstkie, duże i ząbkowane.

Pierwiosnek Viala (Primula vialii). Ten gatunek tworzy nietypowe kwiatostany. Jego kwiaty są zebrane w wydłużone, gęste, dwubarwne kłosy. Rozwinięte kwiaty mają kolor ciemnoczerwony, a nierozwinięte kwiaty są różowoliliowe. Pędy dorastają do 40 cm długości. Roślina zakwita się w czerwcu i lipcu. O połowę niższa i mająca jednolicie liliowe kwiaty jest odmiana ‚Red Hot Poker’.

Pierwiosnek Beesa (Primula beesiana). Kwitnący w czerwcu i lipcu pierwiosnek Beesa ma pędy kwiatostanowe długości 60-80 cm. Jego pachnące, różowe kwiaty z żółtym oczkiem zebrane są po 5-8 sztuk. Duże liście długości około 50 cm.

Pierwiosnek kwiecisty (Primula florindae). Charakterystyczne dla tej rośliny są przewieszające się szypułki kwiatowe oraz lśniące liście o karbowanych brzegach. To naprawdę okazała roślina. Pędy kwiatostanowe mogą dorastać nawet do 100 cm wysokości. Pachnące, jasnożółte kwiaty tego gatunku rozwijają się w czerwcu. Mieszańce ‚Keilour’ mają kwiaty w kolorach: pomarańczowym lub czerwonym. Są też nieco niższe dorastają do wysokości około 50 cm.

Występowanie

Europa i Azja.

Wysokość

Przypisana poszczególnym gatunkom.

Termin kwitnienia

Są dwie grupy.

Grupa odmian kwitnąca wiosną.

Grupa odmian kwitnących latem.

Kolor kwiatu

Przypisany odmianie. W chwili obecnej praktycznie poza czarnym wszystkie spotkamy.

Stanowisko

Stanowiskiem dla większości pierwiosnków są miejsca półcieniste. Najlepsze są takie, które są dość widne wiosną, zaś latem zapewniają roślinom półcień (np. pod drzewami liściastymi) wówczas będą dobrze rosły, oraz długo i obficie kwitły. W miejscach słonecznych można uprawiać tylko pierwiosnki gruzińskie, bezłodygowe, lekarskie i kwieciste. Pamiętajmy wówczas, by zapewnić im stale wilgotne podłoże.

Wymagania

Gleba do uprawy pierwiosnków powinna być dość żyzna, próchniczna, a przy tym dostatecznie wilgotna.

Pierwiosnek zarzyczkowaty wymaga lekkiej, próchnicznej gleby ubogiej w wapń.

Pierwiosnki omszony i łyszczak preferują glebę zawierającą wapń.

Pierwiosnki japoński, Beesa i kwiecisty wolą żyzne torfowe podłoże.

Pierwiosnek omączony i Viala, są jednak wrażliwe na nadmiar wody w podłożu zimą. Sadzimy je, zatem w przepuszczalnym podłożu lub na podwyższonych rabatach.

Większość gatunków źle znosi suszę, powinno się je, zatem podlewać regularnie i obficie.

Ponieważ pierwiosnki nie tracą liści, w bezśnieżne, mroźne zimy narażone są na przesuszenie i przemarzanie. Jesienią należy zabezpieczyć je lekkim okryciem z torfu, kory lub suchych liści. W środku lata zeszłoroczne liście żółkną i zasychają można je bez szkody dla rośliny usunąć, nawet wówczas jeśli nie przesadzamy kępki.

Mrozoodporność

Okrycia na zimę wymagają zwłaszcza wrażliwe na mróz odmiany ogrodowe pierwiosnka bezłodygowego, starsze egzemplarze pierwiosnków ząbkowanego i Viala.

Rozmnażanie

Najlepiej rozmnażać pierwiosnki przez podział kęp w maju i czerwcu.

Nie mniej większość gatunków można też rozmnażać przez wysiew nasion. Ta metoda najlepiej sprawdza się w przypadku pierwiosnka ząbkowanego i jego odmian. Lepiej nie stosować jej w przypadku pierwiosnków lekarskiego i omszonego.

Przechłodzenia wymagają nasiona pierwiosnka: wyniosłego, bezłodygowego i gruzińskiego. Ten ostatni kiełkuje nawet po dwóch sezonach wegetacyjnych. Taki zabieg przeprowadzamy wstawiając wysiane nasiona do lodówki na górną półkę na 3-4 tygodnie.

Nasiona pierwiosnka łyszczaka należy przemrozić wystawiając wysiane i okryte folią nasiona na zewnątrz.

Pierwiosnek ząbkowany można rozmnażać też przez sadzonki korzeniowe w okresie od grudnia do marca.

Pierwiosnki zarzyczkowaty i omączony należy wysiewać zaraz po zbiorze nasion.

About these ads

Odpowiedzi: 2 to “Pierwiosnek”

  1. Doxi Says:

    Pani Zoju, małe pytanie, a raczej prośba o rozwianie wątpliwości. Czy pierwiosnki uprawiane w pojemniku w mieszkaniu muszą być przechowywane w niskiej temperaturze? I jeszcze jednak kwestia, kiedy wysiewać nasiona p. bezłodygowego i p. ząbkowanego przy uprawie pojemnikowej? Z góry dziękuję za odpowiedź!

    • zojalitwin Says:

      Jeśli jest balkon to proszę za parę złotych kupić 5 płatów styropianu 10 cm grubości. Skleić je w skrzynkę. Piąty płat wykorzystać jak wieko tylko zdejmowane. Dodatkowo kawał nawet cienkiej folii. Do sklejonego pudła wstawia się doniczki z roślinami które trzeba zimować. Na początek zakłada się cienką folię przytrzymując ją opaską ze zwykłej gumki bieliźnianej. Kiedy jest w miarę ciepło czyli temperatura około 0 można z jednego rogu ściągnąć folię dla wietrzenia by rośliny nie spleśniały bo podłoże powinno być leciutko wilgotne. Na noc można z powrotem ten róg naciągnąć. Kiedy przyjdą prawdziwe mrozy zakładamy wieko przytrzymując go czymś cięższym by wiatr nie zerwał. Tak przetrzymuję wszystkie byliny które uprawiam w pojemnikach na balkonie. Oczywiście można przetrzymać część na parapecie ale nie w temperaturze 20 stopni. Z tego powodu podaje się strefy mrozoodporności od – do bo rośliny też mają jakąś odporność na wysokie temperatury kiedy ciemne krótkie dni kłócą się ze zbyt wysoką temperaturą.


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 345 obserwujących.

%d bloggers like this: