Wielosił błękitny

©

©Polemonium caeruleum

Opis

Rodzina:  Polemoniaceae – wielosiłowate

Na stanowiskach naturalnych gatunek w Polsce, objęty ścisłą ochroną od 1983 r. Umieszczony został w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin i zaliczony jest do grupy gatunków narażonych na wyginięcie. Mam nadzieję, że szanujemy naszą florę i do ogródków wydamy te 4-5 zł na sadzonkę z legalnego źródła.

Pod ziemią mamy mocno ukorzenione kłącze. Z którego wyrastają liście odziomkowe i pędy kwiatostanowe. Pędy są wzniesione, dość grube i puste w środku. Są one ulistnione i w swej górnej części wyraźnie gruczołowate. Liście odziomkowe na ogonkach, natomiast liście na pędzie w ich dolnej części są również na krótkich ogonkach, a górne liście są siedzące. Wszystkie liście są nieparzystopierzaście złożone. I w zależności od tego czy są to liście odziomkowe czy pędowe składają się z większej lub mniejszej ilości listków. Liście odziomkowe mogą mieć nawet 40 cm długości i do 27 małych listków. Pojedyncze listki o lancetowatym kształcie. Na upartego to rozetka liściowa wygląda jak paprotka o szerszych liściach. Na szczycie każdego pędu pojawia się wiechowaty kwiatostan kwitnący od dołu do góry. Pojedyncze kwiatki pięciopłatkowe o zrośniętych dolnych częściach płatków. Każdy osadzony na krótkiej gruczołowatej szypułce. Zbliżając nos do kwiatka można wyczuć lekki miodowy zapach. Kwiaty bardzo chętnie oblatywane są przez pszczoły i inne owady(roślina miododajna), dlatego prawie każdy kwiat jest zapylony. Szybko pojawia się owalna torebka podzielona na 3 części i wypełniona nasionami o specyficznej kanciastej powierzchni. Roślina daje obfity samosiew.

Już kilka lat temu wyhodowano odmianę

‚Brise d’Anjou’ charakteryzującą się kremowymi brzegami liści. Nieco później wyselekcjonowano odmianę

‚Snow and Sapphires’ charakteryzującą się białymi brzegami liści i szafirowymi kwiatami. Ostatni wysiłek hodowców to odmiana

 ‚Stairway to Heaven’ cechująca się lekko zaróżowionym białym marginesem liści.

Występowanie

Występuje tylko na wilgotnych siedliskach w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. Także zatem i w naszym kraju lecz u nas powoli wymiera.

Wysokość

W ogrodzie najczęściej jest to wysokość około 60- 70 cm. W chłodniejsze i wilgotniejsze wiosny roślina z reguły jest wyższa.

Termin kwitnienia

Literatura podaje, że od czerwca do sierpnia. Prawda jest jednak taka, że kwitnie w czerwcu około 2-3 tygodnie(dłużej jeśli jest wilgotno), a po przycięciu pędów powtarza kwitnienie właśnie w sierpniu.

Kolor kwiatu

 Standardowo kwiaty są błękitno niebieskie. Jednak na stanowiskach mniej kwaśnych mają odcień fioletowo-niebieski. Jest także odmiana o kwiatach czysto białych.

Stanowisko

Do pięknego i masowego kwitnienia wielosił potrzebuje stanowiska w pełnym słońcu. Na stanowisku mniej słonecznym kwitnie nieco dłużej lecz nie tak obficie.

Wymagania i pielęgnacja

Niewiele roślin jest tak mało wymagających. Podstawową zasadą jest posadzenie go w ziemi dobrze utrzymującej wilgoć, lecz nie może być to gleba podmokła. Także na ciężkich glebach przy nadmiarze opadów roślina może wygniwać w okresie zimowym. Ponieważ potrafi kwitnąć dwa razy w roku potrzebuje sporo składników pokarmowych. Doświadczenie uczy, że jej wygląd bardzo zależy od tego co jej damy do zjedzenia. Przed posadzeniem wymieszajmy ziemię z za dużego dołka z kompostem i do dołka dajmy kompost. To na pierwszy rok wystarczy. W kolejnym warto roślinę podkarmić. Kwiatostany wówczas są okazalsze i kwitnienie dłuższe. Również sama roślina wygląda bardziej okazalej (ma więcej pędów kwiatostanowych).

Wiosną rusza praktycznie jako pierwsza roślina w ogródku. Dlatego szybko widać gdzie jest. Warto wybrać nieco ziemi i zastąpić ją kompostem. Po zakończeniu kwitnienia należałoby jak najszybciej wyciąć pędy kwiatostanowe tuż nad rozetą. Do sierpnia pojawią się kolejne pędy i kolejne kwiatostany, a my unikniemy niechcianego samosiewu. Jednak co 3-4 lata warto jeden kwiatostan zostawić na nasiona i zebrać nasiona. Można je przechowywać do 3 lat. Wielosił jest byliną dość krótkowieczną i jak zacznie marnieć warto wysiać nasiona, by w kolejnym roku zastąpić go nowymi roślinami.

Gdyby nam trafiła się bardzo ciepła późna wiosna lub wczesne lato to nie miejmy pretensji do rośliny o krótkość kwitnienia. Najczęściej wtedy jest bardzo sucho i roślina przekwita w przyspieszonym tempie. Także kwiatostany wytworzone podczas suszy są skromniejsze. Warto zatem wielosił podlewać lub zapewnić mu stanowisko w pobliżu zbiornika wodnego o naturalnych brzegach.

Mrozoodporność

Wielosił jest rośliną mrozoodporną i całkowicie niewrażliwą na wiosenne przymrozki.

Rozmnażanie

Nasiona wysiewamy wprost do gruntu. Z uwagi na sporą rozetę liściową jaką tworzy w pierwszym roku nasiona rozmieszczamy dość rzadko. Mają one około 2,5 mm wielkości więc na upartego da się je rozłożyć pojedynczo. Zachowajmy odstępy co około 30×30 cm. Wysiewy najlepiej dokonać pod koniec maja lub w czerwcu gdzieś na osłoniętym kawałku gruntu. Jeśli powierzchnię będziemy utrzymywać wilgotną wschody powinny się zakończyć po 14 dniach. Nie powinniśmy siać później bo ewentualnie wysokie temperatury niekorzystnie wpływają na zdolność kiełkowania nasion. W kolejnym roku przesadzimy na miejsce stałe.

Można oczywiście pozwolić roślinie na samosiew i wiosną kolejnego roku poznaczone w ubiegłym roku samosiejki przenieść na miejsce stałe. Piszę o zaznaczeniu, bo wiosną można je wyplewić przy wiosennych porządkach.

Choroby i szkodniki

Uprawiam je od 10 lat i nie widziałam na nich choroby czy szkodnika. Trzeba by było bardzo zimnego i wilgotnego roku by ewentualnie zaobserwować mączniaka rzekomego.

To co da się zaobserwować w czasie lata na roślinach posadzonych w standardowej ziemi ogrodowej – czyli z dala od wody to brązowienie końcówek liści i zasychanie najstarszych liści w całości. Dzieje się tak, kiedy pojawia się wysoka temperatura i bark wody w podłożu. Regularne podlewanie w czasie upałów zapobiegnie takiemu efektowi.

Zastosowanie

Standardowy kwiat na tzw. drugim planie rabaty. Kwiaty nadają się do cięcia.

Uwagi

Nazwa rodzajowa ”Polemonium” pochodzi od greckiego słowa „πόλεμος – polemos” czyli wojna. Jest to odniesienie do ostrego sporu jaki toczył się w Starożytnej Grecji pomiędzy Polemonem z Pontu i Filetajrem z Kapadocji o to, kto jako pierwszy odkrył własności lecznicze tej rośliny. Nazwa gatunkowa pochodzi od łacińskiego słowa „coeruleum” czyli błękitny.

Nie będę odnosić się do właściwości leczniczych rośliny, bo w necie jest na ten temat bardzo wiele informacji. Natomiast mało kto wie, że jako roślina miododajna może z 1 hektara dać nawet 150 kg miodu, bo pszczoły dostają od niej i nektar i pyłek.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

‚Stairway to Heaven’http://www.soonerplantfarm.com/index.cfm?fuseaction=plants.plantDetail&plant_id=323

‚Brise d` Anjou’- http://www.flickr.com/photos/melissa-gale/5355242633/

Owoce – http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/jacobs-ladder

Nasiona – http://gaia.cxr.no/index.php?site=default/637/1357/843/1325/2223

Rozeta liściowa – http://davesgarden.com/guides/pf/showimage/75333/

About these ads

Odpowiedzi: 3 to “Wielosił błękitny”

  1. Lella Says:

    Witam. A jak można rozmnożyć wielosiły odmianowe? Próbowałam „odłupać” wiosną kawałek ale skończyło się porażką:{ czy można go po prostu wykopać i podzielić? Albo porobić sadzonki pędowe?

    • zojalitwin Says:

      Niestety nie. Nie da się ani przez sadzonki ani przez podział. Sadzonki nie mają zdolności do ukorzeniania się a korzeń jest jeden główny z korzonkami bocznymi więc podział też jest niemożliwy. Większość odmian jest rozmnażana w kulturach in vitro. Producenci kupują gotowe sadzonki i tylko je hodują do wielkości handlowej. Odmianę ‚Snow and Sapphires’ można próbować rozmnożyć przez nasiona bo jest to wyselekcjonowana siewka, ale trzeba wysiać bardzo dużo nasion i na podstawie liści właściwych przeprowadzić selekcję siewek. Nie ma jednak gwarancji iż w garści nasion znajdzie się kilka które dadzą rośliny z biało obrzeżonymi liśćmi.

  2. Lella Says:

    Bardzo niefajna wiadomość:[ Taka w sumie niekłopotliwa roślina, chyba, że się akurat rozsieje jak wściekła a tu proszę, nierozmnażalna bo bożemu. Szkoda:(


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 767 obserwujących.

%d bloggers like this: