Żeleźniak żółty

©

©Phlomis russeliana

Opis

Rodzina: Lamiaceae – jasnotowate

Żeleźniak nie jest byliną długowieczną. Warto co 3 – 5 lat go podzielić bo może nam zginąć. Ogólny ogląd to dość masywna roślina. Jej pędy są wyprostowane, nierozgałęzione, wysokie o dużym ulistnieniu. Liście do 20 cm długości o sercowatej nasadzie. Zarówno pęd jak i liście są owłosione. Dobrze to widać na dolnej stronie liścia, która z tego powodu jest bardziej szara niż zielona. Roślina ma charakterystyczny kwiatostan. Kwiaty osadzone są na pędach w kilku okółkach potem kawałek pędu i znów okółki kwiatowe i tak kilka razy aż do szczytowego okółka. Pod każdym okółkiem umieszczone są dwa liście.

 Pojedynczy kwiat jak u wszystkich gatunków z tej rodziny jest dwuwargowy przy czym górna warga jest w postaci kapturka nakładającego się na dolną wargę. Kwiatek ma do 3,5 cm długości. Jest to może niewiele, ale tych kwiatów jest sporo i przez swą wysokość roślina staje się widoczna z daleka. Po zapyleniu roślina produkuje po 4 nasiona w każdym kolczastym mieszku. Jeśli pędów nie ścinamy następuje samosiew.

 Stosunkowo niedawno na rynkach zagranicznych pojawiła się odmiana ‚Mosaic’ o liściach w żółte plamy. Roślinę uzyskano przez zawirusowanie egzemplarzy, więc rośliny bardzo różnią się w ilości i wielkości jak i rozłożeniu jasnych miejsc.

Występowanie

Mimo, że jego naturalnym pochodzeniem jest Turcja i Syria to dla nas może być byliną, bo to roślina górska, a tam nawet w tych krajach jest mroźno.

Wysokość

Do 90 cm.

Termin kwitnienia

Zaczyna kwitnąć w końcu czerwca i jego kwitnienie trwa około 6-8 tygodni.

Kolor kwiatu

Kwiaty są w dwóch odcieniach żółtego. Kapturek jest jasnożółty, natomiast dolna warga jest złocistożółta.

Stanowisko

W naszym klimacie przeznaczamy miejsce w pełnym słońcu. W zalecanym przez niektórych półcieniu rośliny potrafią być wyższe, kwiatostany składają się z mniejszej liczby okółków, a same okółki mają mniej kwiatków.

Wymagania i pielęgnacja

O tej roślinie, można ogólnie powiedzieć że woli gleby słabsze i zadomowiona wytrzyma spokojnie letnią suszę. Jeśli mamy w ogrodzie takie miejsca gdzie inne rośliny szybko marnieją można spróbować obsadzić te miejsca żeleźniakiem. Będzie może nieco niższy, ale będzie kwitł. Z wymienionych powodów wątpliwym jest sadzenie na glebach cięższych mniej przepuszczalnych i z reguły bardziej zasobnych. Nadmiar zimowej wody jeśli nie całkowicie to mocno przerzedzi naszą kępę, albo przez wymarznięcie, albo przez wygnicie.

Jedynym nawożeniem jakie warto dać żeleźniakowi jest wiosenna warstwa kompostu wymieszana z górną warstwą ziemi. Roślina praktycznie bezobsługowa przez cały sezon bo gęste liście odcinają światło od gleby i chwasty mają marne szanse na rośnięcie. Jedynie po przekwitnięciu można ściąć pęd kwiatostanowy.  Proponuję jednak zostawić, bo trochę mistycznie wyglądają zimą z czapkami ze śniegu, a wiosną i tak porządkujemy ogród więc wytniemy je wówczas, a ewentualny samosiew łatwo zlikwidować lub przesadzić gdzie indziej. Jedyne czego żeleźniak nie lubi to przesadzania całej dużej kępy. Odchoruje i dlatego przy takiej konieczności kępę podzielić i posadzić jako osobne rośliny.

Mrozoodporność

Bezśnieżne zimy zdarzają się raczej rzadko. Warstwa śniegu wystarczy by przezimował. Jednak jest to roślina z południa Europy i w chłodniejszych rejonach, a szczególnie w miejscach gdzie istnieje wzmożony ruch powietrza warto roślinę ściąć i miejsce okryć dodatkową warstwą kompostu, który wiosną wymieszamy z wierzchnią warstwą ziemi.

Rozmnażanie

Najprościej jest przeprowadzić podział rośliny. Dzielimy tuż po ruszeniu wegetacji, albo dopiero po kwitnieniu.

Nasiona są duże, ciemne o dość twardej łupinie jako że jest to orzeszek. Z tego powodu dobrze jest je moczyć w letniej wodzie przez dobę. W temperaturze powyżej 20 0C kiełkowanie może trwać do trzech tygodni. Z uwagi na znaczne korzenie i wrażliwość roślinki na ich uszkodzenie wysiewu dokonywać pojedynczo od razu do doniczek, bo inne pojemniki są zbyt płytkie. Wysiewu możemy dokonywać w pomieszczeniu na około 3 miesiące przed sadzeniem na zewnątrz, albo późną wiosną bezpośrednio do gleby. Przy siewie wprost do gruntu roślina w danym roku nie zakwitnie. Również przy domowym sianiu, nie mamy pewności że roślina zakwitnie.

Choroby i szkodniki

Roślina z gatunku tych odpornych. Jedynie w mokre lata z racji gęstości liści w dolnych partiach może pojawić się szara pleśń. Liście żółkną i są pokryte brązowawymi plamami. Przy zaawansowanej chorobie roślina gubi dolne liście. Zwalczanie jest trudne z uwagi na niemożność dotarcia do wszystkich liści.

Zastosowanie

Z uwagi na wysokość i masywność rośliny na rabatach starajmy się dać żeleźniakowi dobrego towarzysza. Nie może to być roślina o delikatnym oglądzie bo optycznie ”zginie w tłumie”. Idealnymi towarzyszami są ostróżki, malwy i inne wysokie rośliny o dużych liściach. Natomiast doskonale nadaje się jako tło dla roślin niższych o bardziej zdecydowanym kolorze liści lub długim kwitnieniu np. dla czyśćca wełnistego.

 Wysokość i masywność żeleźniaka można wykorzystać sadząc kilka roślin w szpalerze. Po rozrośnięciu się stworzy nam nieprzenikniony i kwitnący żywopłot.

 

 

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Kwiatostan – http://www.flickr.com/photos/teddyllovet/3533115184/in/gallery-28670112@N08-72157627932734226/

Phlomis russeliana – http://www.flickr.com/photos/orcadiagarden/4758568765/in/gallery-28670112@N08-72157627932734226/

Zimą – http://www.alpinegardensociety.net/diaries/Wisley/+January+/250/

Siewki – http://davesgarden.com/guides/pf/showimage/239792/#b

szpaler – http://tropengarten.de/


About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 397 obserwujących.

%d bloggers like this: