Dziewięćsił bezłodygowy

©

©Carlina acaulis

Opis

Rodzina: Asteraceae – astrowate

Jest to krótkowieczna bylina. Często w publikacjach określana jako dwuletnia. Trzeba zaznaczyć, że rośliny dwuletnie to takie, które kwitną dopiero w drugim roku uprawy, a u dziewięćsiła tak nie jest. Ta opinia wzięła się stąd, że często już po drugim roku zanika. Miejmy zawsze nasiona w pogotowiu.

Sama roślina ma bardzo długi podobny do marchwi korzeń palowy. Na bardzo skróconej łodydze wyrasta rozeta liściowa złożona z wielu pierzastosiecznych liści.  Liście mają bardzo kolczaste brzegi i na spodzie są lekko, pajęczynowato owłosione. Pośrodku rozety pojawia się kwiatostan, będący jak u wszystkich przedstawicieli rodziny astrowatych koszyczkiem. Ma on jednak specyficzną budowę. Koszyczek ma z reguły wokół środka z kwiatami rurkowatymi coś co nazywamy pospolicie płatkami, a tak naprawdę są to kwiaty języczkowate. U dziewięćsiła nie ma kwiatów języczkowatych są tylko same kwiaty rurkowate. To co tak udaje płatki to są suche, srebrzyste listki okrywy wewnętrznej. Kolejna inność to listki okrywy zewnętrznej przypominające kolczasty pancerz. Cały kwiatostan ma maksimum 15 cm średnicy. Roślina ma jeszcze jedną specyficzną cechę. Jeśli wzrośnie wilgotność powietrza to listki okrywy wewnętrznej zamykają się, by chronić otwarte pylniki przed zawilgoceniem pyłku. Ludowi przepowiadacze pogody twierdzą, że tym sposobem zjawisko to zapowiada nadejście deszczu, co oczywiście sprawdza się tylko od czasu do czasu.  Owocem jest mała niełupka z bardzo dużymi włoskami aparatu lotnego. Dzięki bardzo dużemu aparatowi lotnemu owoce roznoszone są przez wiatr na znaczne nawet odległości.

Żeby życie nie było zbyt proste w ramach gatunku wyróżnia się 2 podgatunki.

Carlina acaulis subsp. acaulis – nie posiada łodygi oraz

Carlina acaulis subsp. caulescens – posiada niewielką łodygę

Występowanie

 Roślina rodzima dla całego południa i środka Europy. Rośnie na górskich(do 2800 m npm) suchych polanach i przyleśnych chaszczach. Pamiętajmy o nie zrywaniu go, bowiem jest u nas objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Wysokość

Subsp. acaulis – maksimum do 20 cm

Subsp. caulescens – maksimum do 40 cm.

Termin kwitnienia

Roślina może zakwitnąć od lipca do września. Przy czym czas trwania kwitnięcia jest uzależniony od temperatury. Wysoka temperatura powoduje szybkie przekwitanie kolejnych okółków kwiatków rurkowatych. Skraca to kwitniecie. Przeciętnie kwiatostan jest świeży około 20- 25 dni.

Kolor kwiatu

Listki okrywy są srebrzyściebiałe natomiast środek z kwiatami rurkowatymi jest nieco ciemniejszy.

Stanowisko

Sadzimy wyłącznie w pełnym słońcu.

Wymagania i pielęgnacja

Przede wszystkim gleby powinny mieć wysoki odczyn pH. Na standardowych glebach konieczne jest wapnowanie lub sadzenie go wyłącznie w samym kompoście. Przed sadzeniem wybierzmy miejsce z rozmysłem bo jego marchewkowaty i długi korzeń nie toleruje przesadzania.

Mrozoodporność

Wystarczająca.

Rozmnażanie

Nasiona by wzeszły wymagają przemrożenia. Z tego powodu najlepiej wysiać je do koszyczka i zadołować w glebie już jesienią. Warto takie wysiewy chronić przed nadmiarem zimowej wody przez postawienie nad nimi plastikowej butelki bez dna. Ponieważ jest to koszyczek, ziemia ma kontakt z resztą gleby więc woda przesiąknie z otoczenia. Nie koniecznym jest by padała z góry. Wiosną warto taki koszyczek wyjąć i wstawić do doniczki. Ziemia szybciej się ogrzeje co spowoduje szybsze wschody.

Choroby i szkodniki

Brak poważniejszych zagrożeń. Tylko w suche i gorące lata może pojawić się mączniak prawdziwy.

Zastosowanie

W ogrodzie to przede wszystkim miejsca na skalniakach. Można nim obsadzać skarpy, tzw. suche murki i tym podobne bardziej suche miejsca.

Uwagi

Roślina użytkowana przez człowieka od wieków. Jej łacińska nazwa jest wywodzona od północno włoskiego dialektu.

Istnieją jednak nieco późniejsze wyjaśnienia i nieco mniej naukowe. Karol Wielki miał sen w którym anioł powiedział mu, że wywar z korzenia tej rośliny jest lekarstwem na zarazę dla jego żołnierzy. Określenie gatunkowe ”acaulis” pochodzi z języka greckiego, gdzie ‚a kaulos‚ = ‚bez łodygi’.

 W północnej Hiszpanii, w Kraju Basków roślina ta jest symbolem szczęścia i jako taka jest przytwierdzana nad drzwiami wejściowymi do domostwa. 

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Zewnętrzna okrywa – http://www.flickr.com/photos/krebiejewska/3877714435/

Nasiono – http://pl.fotopedia.com/wiki/Dziewi%C4%99%C4%87si%C5%82_bez%C5%82odygowy#!/

U Basków – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eguzkilorea_atean.JPG

Carlina acaulis – http://flora.nhm-wien.ac.at/Seiten-Arten/Carlina-acaulis-caulescens.htm

Liść – http://www.s-weeds.net/familjer/campanulales/asteraceae/caracaul.html

About these ads

Jedna odpowiedź to “Dziewięćsił bezłodygowy”

  1. Brooke Says:

    I am regular visitor, how are you everybody? This post posted
    att this website iis reqlly fastidious.


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Join 299 other followers

%d bloggers like this: