Brunnera wielkolistna

©

©Brunnera macrophylla

Opis

Rodzina: Boraginaceae – ogórecznikowate

Jest to długowieczna, kępiasta bylina ozdobna przede wszystkim z liści. Na wiosnę wyrastają wzniesione pędy kwiatostanowe. Są one rozgałęzione i ulistnione. Liście na pędach niewielkie i siedzące. Na szczycie baldachokształtny, rozpierzchły kwiatostan z licznymi, drobnymi (około 1 cm średnicy) kwiatkami. Kwiatostany zawsze są wzniesione ponad liście. W czasie kwitnienia pojawiają się liście odziomkowe. Są one na długich ogonkach. Blaszki w zarysie sercowate duże (do 20 cm długości i około 15 cm szerokości) o właściwym dla odmiany rysunku nerwów. Liście te dorastają do swoich normalnych rozmiarów dopiero po zakończeniu kwitnienia i trwają na roślinie do chwili silniejszych przymrozków.

Tu trzeba uprzedzić o wadzie prawie wszystkich odmian. Uszkodzenie korzeni bardzo często skutkuje pojawieniem się zielonych odrostów.

Najczęściej pojawiające się odmiany to:

‚Alba’ – jest to naturalna mutacja wykształcająca białe kwiaty. Liście ma nieco większe niż gatunek.

 ‚Diane’s Gold’ – jest to siewka, która na tyle różniła się od gatunku, że uznano ją jako odmianę i wprowadzono na rynek w 2009 roku. Odmiana ma złotożółte liście przez cały rok.

 ‚Emerald Mist’ – jest to mutacja odmiany ‚Jack Frost’ wprowadzona na rynek przez amerykanów.

 ‚Hadspen Cream’ – wyhodowana prawdopodobnie przez Erica Smitha z Wielkiej Brytanii. Ma liście z wyraźnym jasnokremowym obrzeżeniem.

 ‚Jack Frost’ – jest to mutacja odmiany ‚Langtrees’ znaleziony w Michigan. Ma liście srebrzystobiałe z zielonym brzegiem i zieloną nerwacją.

 ‚King’s Ransom’ – jest to mutacja odmiany ‚Jack Frost’ pochodząca ze szkółki amerykańskiej. Roślina ma mniejsze liście niż gatunek. Tworzy też mniejsze kępki. Powierzchnia liścia ze srebrnym nalotem, a brzegi wyraźnie kremowe. Ma wielką wadę, bardzo łatwo te kremowe brzegi są przypalane przez nikłe nawet słońce.

 ‚Langtrees’ – już dość leciwa odmiana brytyjska. U nas bardziej wrażliwa na mróz niż gatunek. Przy kupnie proszę sprawdzać wygląd liści i wybierać te najlepiej pasujące do wzorca . Odmiana częściowo powtarza cechy z siewu, ale już nie tak dokładnie i nieuczciwi handlowcy wprowadzają na rynek siewki zamiast roślin produkowanych z sadzonek. Stąd bierze się duże zróżnicowanie w wyglądzie roslin.

 ‚Looking Glass’ – Jest to kolejny mutant odmiany ‚Jack Frost’. O ile nerwacja u rośliny matecznej jest dość szeroka to u tego sportu znacznie drobniejsza, a oszronione, srebrzyste powierzchnie znacznie przez to większe. Również ten spost jest wrażliwszy na mrozy.

 ‚Mr. Morse’ – belgijska odmiana wprowadzona na rynek w 2006 roku. Jest bardzo podobna do ‚Jacka Frost’ jedyna różnica to wielkość liści. Ta odmiana jest niewielka, jej liście nie przekraczają 10 cm długości. Kwiaty ma czysto białe a ‚Jack Frost’ niebieskie. Będąc małą odmianą można ją zastosować do pojemników, a nawet do skrzynek balkonowych.

 ‚Silver Lace’ – jest bardzo podobna do dwóch odmian, a mianowicie do ‚Looking Glas’, ale odróżnia się od niej bardziej szeroką nerwacją, a od ‚Jack Frost’ odróżnia ją szerokie zielone obrzeżenie. Sęk w tym, że jest ono łatwo dostrzegalne dopiero później i na dobrze uprawianych egzemplarzach. Na zabiedzonych tego w ogóle nie widać.

 ‚Silver Wings’ – jest to mutacja(sport) odmiany ‚Langtrees’. Wprowadzony na rynek dość dawno bo w 1997 r. w Stanach Zjednoczonych. Bardzo trudno ją spotkać na naszym rynku.

 ‚Spring Yellow’ – odmiana belgijska o żółtozielonych liściach. Szczególnie wiosną to rzuca się w oczy, bo liście są prawie jasnokremowe. Z biegiem czasu stają się jasnozielone. Może pojawić się brązowawy zafarb, który również z czasem znika. Odmiana bardzo wrażliwa na przypalenia słoneczne i naprawdę ozdobna z liści przez nieco więcej niż miesiąc potem już jest zielona.

 ‚Variegata’ – jedna ze starszych odmian. Nierównomierna zieleń na liściach w połączeniu z szerokim, nieregularnym, jasnym obrzeżeniem. W ogóle odmiana bardzo niewyrównana.

Występowanie

Góry Kaukaz to jej naturalne środowisko. Literatura podaje także zachodnie rejony Syberii, ale tu są wątpliwości.

Wysokość

Najmniejsza odmiana ma około 30 cm, te największe do 50 cm. Pędy kwiatowe nieco tylko nieco wyższe.

Termin kwitnienia

Jeśli aura pozwoli mogą zakwitnąć już pod koniec kwietnia. Częściej jednak jest to maj. Kwitnienie trwa około 3 tygodnie. Szybko ścięte kwiatostany to duża szansa, że roślina powtórzy kwitnienie jesienią.

Kolor kwiatu

Niebieska

Stanowisko

Jest to typowa roślina do ogrodów lekko zacienionych. Jej stanowisko to kompromis między stanem wilgotności ziemi, a ilością słońca. Im więcej wilgotności w glebie tym więcej słońca może roślina znieść. Ideałem byłoby stanowisko ze słońcem do godziny 8-9tej, a potem pod sam koniec dnia. W takich warunkach jest wystarczająca ilość światła by roślina ładnie wybarwiła liście i pięknie kwitła. Nie sadźmy tej rośliny w mocnym cieniu bo kwitnąć będzie cienko, ale ważniejszym jest, że nie wybarwi ładnie liści. Udział zielonego będzie bardzo duży.

Wymagania i pielęgnacja

Wymagania glebowe raczej skromne. Gleba powinna być przepuszczalna, żyzna i dobrze utrzymująca wilgoć. Z racji kiepskiej żyzności i dużej suszy, typowe nasze piaseczki nie są dobrym podłożem. Mając coś takiego koniecznym będzie nieco inne postępowanie w trakcie sadzenia. Kopiemy dołek dużo za duży. Sypiemy do niego kompost, nawet taki rozłożony w 3/4. Stawiamy wyjętą z doniczki roślinę i do połowy zasypujemy tym samym kompostem, a samą górę już można zwykłą ziemią ogrodową. Kompost to prawie sama próchnica, więc i żyzna i dobrze utrzymująca wilgoć. Za duży dołek będzie gwarancją, że roślina przynajmniej na sezon będzie miała dobre warunki rozrastania się korzeni, co da nam ładną górę. Potem co roku warto zdjąć trochę góry i nasypać kompostu. Ważnym jest by nie sadzić rośliny zbyt głęboko, bo górne partie korzeni są podatne na gnicie, do tego stopnia, że nawet w mokrym lecie rośliny często podgniwają. Sadzimy zawsze tak głęboko jak rosła w szkółce. Jeśli mamy gleby z natury wilgotne, to warto odwrócić do góry doniczkę i cały spód liści i górne części korzeni opryskać środkiem grzybobójczym. Środek powinien wyschnąć i dopiero sadzimy. W pierwszym roku po posadzeniu warto w czasie suszy podlewać, by roślina dobrze się zadomowiła. W kolejnych latach już sobie sama poradzi.

Brunnera produkuje sporo nasion. Jeśli nie zależy nam na tym, by roślina szybko się rozprzestrzeniała, a jednocześnie chcemy kwitnienia jesienią, trzeba ścinać pędy kwiatowe i to jak najszybciej po ich przekwitnięciu.

Inną cechą brunnery jest łatwość przesadzania. Jeśli nie trafiliśmy z miejscem w sierpniu ściąć liście na wysokość około 10 cm i z bryłą ziemi przesadzić tam gdzie chcemy. Ponieważ w tym czasie może być sucho i ciepło nie zapomnijmy o podlewaniu.

Stare liście usuwamy dopiero wiosną. Nic tak nie chroni korzeni jak przyklapnięte do podłoża przemarznięte liście. Rozkładając się wytwarzają ciepło to też ma znaczenie dla przezimowania.

Mrozoodporność

Gatunek jest zupełnie mrozoodporny. Niemniej poszczególne odmiany mają różną wrażliwość na mróz. Warto zatem przed zakupem sprawdzić. Szczególnie nowsze odmiany, hodowane w cieplejszej Anglii lub USA mogą nie spełniać naszych wymagań i trzeba je na zimę zabezpieczać.

Rozmnażanie

Gatunek można przez siew nasion. Odmiany jednak trzeba rozmnażać przez podział lub sadzonki korzeniowe pobierane bardzo wczesną wiosną. Właściwie w końcu zimy. Roślina nie może jeszcze ruszyć z wegetacją.

Choroby i szkodniki

To raczej odporne rośliny. Często w mokre lata brązowieją im liście. I mimo, że nie jest to choroba grzybowa warto w takim wypadku zrobić oprysk środkiem grzybobójczym. Tak na wszelki wypadek. Czasem gąsienice pewnej ćmy robią sobie z liści stołówkę. Nie ma rady trzeba wieczorem (nie pojawiają się w dzień) je zebrać.

Zastosowanie

Jak już wspomniałam to roślina do cienia. Ponieważ kwitnie wcześnie trudno ją zestawiać z wcześnie kwitnącymi cebulowymi. Raczej wykorzystać różnicę w fakturze lub kolorze liści niż kwiaty. Z powodzeniem można je połączyć z paprociami, żurawkami, kokoryczką i innymi cieniolubnymi.

Uwagi

Nazwa rodzajowa została nadana na część szwajcarskiego botanika Samuela Brunnera.

Gatunek ten po raz pierwszy opisał botanik rosyjski, a opublikowano ten opis w 1806 roku.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Brunnera macrophylla – http://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Brunnera_macrophylla_’Jack_Frost’_0804.JPG

About these ads

Odpowiedzi: 3 to “Brunnera wielkolistna”

  1. ewa Says:

    Droga pani Zoju,
    mam pytanie o rozmnazanie i przesadzenie brunnery (mam Jack Frost) czy przesadzać i dzielić można na wiosnę – wczesną wiosnę – tak np jak teraz, czy jeszcze poczekać? Wyżej w informacji jest przesadzanie w śerpniu, a potem podział i sadzonki korzeniowe wczesną wiosną (sadzonek korzeniowych nie umiem robić, ale podział może uda się ?)
    pozdrawiam
    E.

    • zojalitwin Says:

      Teraz jeszcze za wcześnie. Nie ma gwarancji że nie pojawi się jeszcze mróz i to solidny. Do dzielenia w okresie spoczynku przystępujemy tuż przed ruszeniem wegetacji. Druga zasada – jeśli rośliny kwitną wiosną to dzielimy je w sierpniu. Jeśli kwitną później można w sierpniu lecz można też wczesna wiosną. Brunera kwitnie bardzo wcześnie dlatego do dzielenia przystępujemy najwcześniej po kwitnieniu. Sierpień to ostateczny termin by roślina miała czas na zakorzenienie się przed nadejściem silniejszych przymrozków.


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Dołącz do 341 obserwujących.

%d bloggers like this: