Macierzanka | Kwiaty ogrodowe

Macierzanka piaskowa

Maj 5, 2012 — zojalitwin

©Thymus serpyllum

Opis

Rodzina: Lamiaceae – jasnotowate

Gatunek ten jest krzewinką co oznacza, że dolna część jego pędów drewnieje.

Końcówki cienkich, płożących i zakorzeniających się w węzłach pędów są uniesione do góry tworząc gładki i niewysoki dywanik.

Dywanik jest zielony z uwagi na gęsto osadzone choć niewielkie, nieco skórzaste, owalne i całobrzegie listki.

Na szczycie każdego takiego pędu rozwija się główkowaty kwiatostan. W kwiatostanie mamy dwa rodzaje kwiatów. Jedne są dużo mniejsze od drugich, przez co kwiatostan sprawia wrażenie nieco dziurawego bo nie wszystkie kwiatki się rozwinęły. Przyglądnięcie się kwiatostanowi przez lupę potwierdzi, że to nie dziury lecz dużo mniejsze kwiatki. Kwiatki mają kształt rurki o dwuwargowej koronie. Górna część składa się z 2 ząbków, a dolna warga z 3 ząbków. Ponieważ roślina jest bardzo chętnie oblatywana przez owady więc większość kwiatów zostaje zapylona. Owocem jest drobny orzeszek.

Zarówno liście(po zgnieceniu) jak i kwiaty wydzielają korzenną woń. Trzeba jednak dodać, że intensywność zapachu jest bardzo uzależniona od siedliska.

Thymus serpyllum ’Aureus’ – odmiana o częściowo żółtych listkach. Stopień wybarwienia bardzo zależy od warunków siedliskowych oraz od przebiegu pogody w danym roku. Przy słonecznym stanowisku i ładnym lecie listki są prawie całe żółte.

Występowanie

Naturalne siedliska tego gatunku macierzanki to widne lasy sosnowo-brzozowe na terenach prawie całej Europy. Skolonizowała także znaczą część Rosji, aż po Ural. W nizinnej części Polski występuje dość pospolicie.

Wysokość

Jej wysokość waha się w zakresie między 5 a 15 cm. Długość pędów jest oczywiście większa, ale jak wspomniałam płożą się one po ziemi.

Termin kwitnienia

Masowo kwitnie od końca maja po czerwiec. Potem jeszcze pojawiają się kwiatostany choć nie tak liczne.

Kolor kwiatu

Fiołkowo różowe lecz sporadycznie zdarzają się także kwiaty białe.

Stanowisko

Idealnym miejscem byłoby takie, które w okresie kwitnienia wystawione jest na pełne słońce, a później daje pstrokaty cień w upalne dni lata. Rzadko jednak daje nam się osiągnąć ideał więc sadzimy ją w pełnym słońcu, dając jej za osłonę w gorętsze godziny dnia delikatny cień jaki zapewniają nieco wyższe rośliny.

Wymagania i pielęgnacja

Nie grymasi na ziemię. Jest nawet lepsza w ogrodach o słabszych ziemiach. Z powodzeniem można ją sadzić w miejscach gdzie inne rośliny okrywowe sobie nie poradziły. Dobrze posadzona będzie od nas wymagała jedynie starannego i to ręcznego odchwaszczania. Starajmy się usunąć wszelkie trwałe chwasty przed posadzeniem. Z tego splątanego i przyrośniętego dywanika wyrwać z korzeniami np. perz jest praktycznie niemożliwe, urwiemy ”głowę”, a on odrośnie i to jeszcze gęstszy. Po przekwitnięciu usuwamy wszystkie kwiatostany. Tutaj należy się ostrzeżenie. Ciąć należy tuż pod kwiatostanami. Po cięciu zawsze muszą pozostać zielone części pędów. Jeśli przytniemy niżej czyli tuż przy zdrewniałej części roślina w tym miejscu nie odbije. Gdyby nam się coś takiego zdarzyło to wiosną kolejnego roku będziemy mieć dużą ilość zdrewniałych pędów na wierzchu. Trzeba będzie bardzo starannie oddzielić te części ”martwe” od tych zielonych i po ich wykopaniu posadzić ponownie odrzucając te środkowe zdrewniałe części dywanika. Podobna sytuacja może nam się zdarzyć jeśli roślina z braku okrywy śnieżnej nam podmarznie. Teoretycznie jest to roślina bardzo odporna na mróz lecz moje doświadczenie uczy, że brak śniegu, ostre mroźne wiatry i niskie temperatury mogą spowodować częściowe przemarznięcie macierzanki. W standardowych warunkach taki efekt uzyskamy także jeśli roślina będzie przez wiele lat nie cięta. Dlatego by uniknąć zdrewniałego środka kępki trzeba regularnie przycinać brzegi ograniczając rozprzestrzenianie się dywanika.

Mrozoodporność

W standardowych warunkach jest rośliną w pełni mrozoodporną.

Rozmnażanie

Najczęstszym sposobem rozmnażania jest podział kępki. Odjęcia części zakorzenionych pędów można dokonać praktycznie w każdym czasie okresu wegetacyjnego. Unikajmy jedynie późnojesiennego podziału.

Rzadko na skalę amatorską rozmnaża się roślinę z nasion. Wysiewa się je zarówno do pojemników wczesną wiosną jak i bezpośrednio na rozsadniku pomiędzy majem a sierpniem. Ważne by nasiona miały zapewniony cień w najgorętsze godziny dnia i stale delikatnie wilgotne podłoże. Lepiej kiełkują w niższych temperaturach(około 13 ⁰C). Na grządkach rozsadę przerywamy zostawiając rośliny co 30 cm. I na miejsce stałe przesadzamy dopiero wiosną kolejnego roku. Obojętnie od sposobu produkcji rozsady zakwitnie dopiero w drugim roku.

Choroby i szkodniki

Brak jakiś szczególnych skłonności. Przez 10 lat w moim ogródku nie widziałam niczego co skłoniłoby mnie do wyciągnięcia opryskiwacza.

Zastosowanie

Świetna roślina okrywowa na słabe ziemie.

Zebrane w okresie kwitnienia liście mogą posłużyć w kuchni. Przykładem może być utłuczone ziele dodane do ciasta chlebowego. Ziołowy chlebek jest naprawdę pyszny.

Macierzanka jest rośliną miododajną i z tego powodu bywa wysiewana na różnych nieużytkach.

Uwagi

Nazwa rodzajowa ”Thymus” - czyli Tymianek, jest nazwą pochodzenia greckiego. Natomiast greckie pochodzenie nazwy wywodzi się od słowa thymos [θυμός ] czyli duch, lecz pierwotnie słowo oznaczało dym - w tym wypadku chodzi o silny, dymny zapach tymianku.

Istnieje jednak i inne wytłumaczenie tej nazwy. Wywodzi się ją od egipskiego słowa Tham. Było to określenie roślin używanych w procesie mumifikacji. A tymianek jak wiadomo był w tym celu wykorzystywany. Natomiast nazwa gatunkowa serpyllum została zbitka słów greckich herpyllos [ ἕρπυλλος ] i łacińskiego serpere. Oba słowa oznaczają pełzanie.

Przypisy