Chryzantema wielkokwiatowa

Dendranthema x grandiflorum

 

 

To jest stara odmiana "Isabellarose"

 

 

Opis

Rodzina: Astraceae – astrowate

Cobyśmy o tej roślinie nie powiedzieli to będzie to tylko wybór zagadnień, zatem tak proszę potraktować ten artykuł.

W naszym klimacie tylko nieliczne odmiany zimują w gruncie.

Kwiaty dobrze znoszą przymrozki do temperatury -5 0C. Odmiany zimujące nie są roślinami wymagającymi.

Charakteryzują się bardzo płytkim, ale silnie rozkrzewionym systemem korzeniowym.

Występowanie

Naturalnie występują na terenach wschodniej Azji.

Wysokość

Od 50 do 150 cm

Termin kwitnienia

Od połowy sierpnia do późnej jesieni.

Kolor kwiatu

Praktycznie nie ma jedynie koloru niebieskiego i czarnego

Stanowisko

Przy uprawie gruntowej wybieramy stanowiska półcieniste. Na stanowiskach słonecznych będzie rosła lecz potrzebuje więcej wody i szybciej przekwita.

Wymagania

UPRAWA GRUNTOWA

U niektórych odmian występuje olbrzymia dysproporcja między słabo rozwiniętym systemem korzeniowym, a rozbudowaną częścią nadziemną. Ta cecha sprawia, że chryzantemy wymagają żyznej, próchniczej, przepuszczalnej ziemi. Miejsce sadzenia powinno być wcześniej odpowiednio przygotowane. W roku poprzedzającym sadzenie roślin, ziemię należy nawieźć obornikiem lub kompostem i głęboko przekopać. Także odczyn podłoża jest istotny. Za optymalny przyjmuje się odczyn lekko kwaśny lub obojętny. Z doświadczenia wynika, że na glebach o odczynie obojętnym kwitnienie jest intensywniejsze.

Chryzantemy można sadzić od wczesnej wiosny do początku lata. Dla dobrego rozkrzewienia roślin należy 3-krotnie usunąć niezdrewniałe wierzchołki pędów. Pod miejscem uszczykiwania powinno pozostać 5-7 liści. Drugie uszczykiwanie przeprowadza się, gdy pędy boczne mają 3-4 oddzielne liście, a ostatnie na początku lipca. Zabieg ten opóźnia termin zakwitania.

Przesadzanie na nowe miejsca powinno się odbywać co 3 – 4 lata. Rośliny nie przesadzone zaczynają dziczeć (kwiaty drobne, słabo wykształcone). Chryzantemy dobrze znoszą przesadzanie, nawet w okresie kwitnienia. Rośliny przesadzone wymagają regularnego i obfitego podlewania /nie polewać wodą liści i kwiatów/.

Jesienią u odmian zimujących nie należy ścinać pędów po przekwitnięciu, ani też okrywać na zimę. Czyścimy kępy dopiero na wiosnę.

Równie ważnym wiosennym zabiegiem pielęgnacyjnym jest nawożenie nawozami organicznymi lub mineralnymi.

 

UPRAWA W DONICZKACH

Zakładam że kupiliście państwo chryzantemy w doniczce jesienią. Bo jak wiadomo, coraz częściej można je dostać okrągły sezon. Wybierając doniczkę z kwiatami kierujemy się jej przeznaczeniem i terminem kupna. Jeśli kupujemy do domu to znaczy do ozdoby np. balkonu lub innych miejsc wybierajmy doniczkę w której kwiatów rozwiniętych nie musi być dużo za to dobrze wybarwionych pąków całe mnóstwo. Te zielone pąki mogą się nie rozwinąć. Jeśli kupujemy na kilka dni przed Wszystkimi Świętymi to oczywiście kierujemy się ilością dobrze rozwiniętych kwiatów.

Pamiętajmy, że rośliny najdłużej kwitną w temp. 10-16 0C. Nie stawiajmy ich w ciepłym domu. Postawmy od razu na balkonie. Jeśli kupiliśmy we wrześniu to trzeba je postawić tak by miały widno, ale nie były narażone na południowe słońce. Przy późniejszym zakupie słabe październikowe słońce nie zrobi im krzywdy. Przy zakupie na groby pamiętajmy, że w nocy mogą być przymrozki i lepiej na noc roślinę zabezpieczyć, ale nie zabierać z balkonu.

Odmiany uprawiane w doniczkach najczęściej nie są mrozoodporne. Jeśli producent poda nam nazwę odmiany to możemy sprawdzić, lecz najczęściej nie będziemy znać odmiany. Ci co chcieliby przesadzić je do ogrodu niech raczej wyjmą roślinę z doniczki i podzielą na połowę. Połowę wsadzą do ogródka, podleją i obsypią liśćmi. Drugą połowę wsadzić do doniczki.

Tą doniczkową część przycinamy na kilka centymetrów nad poziom ziemi. I ustawiamy w widnym pomieszczeniu z temp.4-6 0C. Podlewamy tyle by ziemia nie przeschła.

Ponieważ nie wiemy jaką mamy odmianę (wczesną czy późną). Przynosimy do domu w marcu i zaczynamy regularne podlewanie i zasilanie. Kiedy nowe przyrosty będą miały więcej niż 5 liści uszczykujemy tak by na tych nowych przyrostach zostało właśnie te 5 liści. Pojawią się pędy boczne. Jeśli te pędy boczne będą miały około 5 liści przeprowadzamy następne uszczykiwanie zostawiając na tych bocznych odgałęzieniach 4-5 liści. Następne uszczykiwanie przeprowadzamy w podobnych okolicznościach. Otrzymamy mocno rozkrzewiony egzemplarz gdzie na szczycie każdego pędu pojawi się pąk szczytowy. Cała roślina też będzie mniejsza, choć nie tak malutka jaką kupiliśmy, bo producenci poddają chryzantemy zabiegowi skarlenia przy pomocy retardantów. Termin w którym zakwitnie powie nam czy mamy odmianę wczesną czy późną.

W kolejnym roku możemy zabawić się w skracanie dnia tak by posiadana odmiana zakwitła nam w pożądanym terminie. Pamiętając, że odmiany wczesne do zawiązywania pąka potrzebują dnia 16-18 godzinnego. Natomiast odmiany późniejsze by zawiązać pąk potrzebują dnia 14-15 godzinnego. To oznacza że im późniejsza odmiana tym krótszego dnia potrzebuje by zacząć tworzyć pąk. Przyspieszając osłaniamy ją od światła dłużej niż odmiany wczesne.

Mrozoodporność

Uzależniona od odmiany jaką posiadamy.

Rozmnażanie

Rozmnażanie – chryzantemy rozmnaża się wegetatywnie z sadzonek lub przez podział karp korzeniowych.

Pierwszy sposób możliwy jest do wykonania w szklarni lub w ogrzewanych i widnych pomieszczeniach, np. piwnicy z oknem. Karpy roślin matecznych wykopuje się późną jesienią i dołuje w szklarni lub wsadza do doniczek i przechowuje w chłodnych widnych pomieszczeniach. Aby roślina dobrze się przechowała wskazany jest oprysk grzybobójczym preparatem np. Topsinem. W styczniu lub lutym (w innych pomieszczeniach niż szklarnia trochę później) należy je przenieść do nieco cieplejszego pomieszczenia lub podnieść temp w szklarni. Rośliny zaczynamy częściej podlewać i raz w tygodniu zasilać nawozami płynnymi. W temperaturze 8-10 0C zostają one pobudzone do intensywnego wzrostu i szybko pojawiają się nowe przyrosty. Po osiągnięciu 8-10 cm pobieramy ok.7 cm odcinki pędów na sadzonki i ukorzeniamy w podłożu grubości 6-8 cm, składającym się z torfu i piasku w proporcji 1:1. Można użyć ukorzeniacza. Posadzone sadzonki przykrywamy folią, aby zapewnić wysoką wilgotność powietrza. Wymagana temperatura do ukorzeniania sadzonek to 18-22 0C. Sadzonki ukorzeniają się po 2 – 3 tygodniach. Dalsza uprawa jak opisano wyżej. Jeśli mamy odmianę wczesną może nam zakwitnąć już w czerwcu. Po przekwitnięciu ściąć pędy i mamy szansę na drugie już późno-jesienne kwitnienie.

Jeśli ten sposób z jakiś względów nam nie odpowiada to czekamy na ciepłą wiosnę i z nowych wiosennych przyrostów pobieramy takie same sadzonki. Po zanurzeniu w ukorzeniaczu sadzimy na wcześniej przygotowany rozsadnik. Musimy się jednak liczyć, że część sadzonek ukorzenianych w gruncie wypadnie. Przyczyną jest bez porównania zimniejsze podłoże niż to w doniczce stojącej na parapecie. Oczywiście możemy w maju pobrać sadzonki i sadzić do doniczek. Na pewno ukorzenią się w większym procencie.

Choroby i szkodniki

SZKODNIKI:

Gąsienice objadające liście

Fastac 100EC roztwór 0,02%

Lannate 200 SL roztwór 0,1%

 

Wciornastek zachodni

(roznosi wirusy)

Mospilan 20 MP roztwór 0,02%

Telstar ) 100 EC roztwór 0.05%

2-3 zabiegi co 7-10 dni.

 

Mszyce

Karate Zeon 050 SC roztwór 0,1 % 2- opryski co 3-5 dni

 

Miniarki

Karate Zeon 050 SC roztwór 0.05% 2-3 zabiegi co 5-7 dni

 

Przędziorek chmielowiec

Nissorun 050 EC roztwór 0,06 % 2-3 zabiegi co 5-7 dni

 

Węgorek chryzantemowiec

Vydate 240 SL roztwór 0,2 %

Hostathion 40 EC roztwór 0,1%

3 zabiegi co 7 dni

 

 

CHOROBY

Szara pleśń

Amistar 250 SC roztwór 0,1 %

Bravo 500 SC roztwór 0,25 %

2 zabiegi co 6-7 dni

 

Mączniak prawdziwy

Topsin M 500 SC roztwór 0,1 %

3-4 zabiegi co 7-10 dni.

 

Uwagi

Charakterystyka gatunków i odmian ogrodowych.

Mamy w zasadzie cztery gatunki(w naturze jest ich więcej), które można spotkać w uprawie. Każdy z nich ma co najmniej kilka odmian. Wybierając odmiany skupiłam się na może nie najnowszych, ale przetestowanych przez lata w naszych warunkach. Wiele z tych odmian jest od lat uprawiane jako nieznane i dzielone między ogródkowiczów.

Dendranthema arcticum syn. Chrysanthemum arcticum – chryzantema arktyczna

Pochodzi z zimnej strefy subarktycznej. Jest byliną płożącą się. W czasie kwitnienia osiąga wysokość 30 – 40 cm. Wytwarza niezbyt grube kłącza. Łodygi rozgałęzione i często czerwono zabarwione, całe są gęsto ulistnione. Koszyczki kwiatowe średnicy 6-8 cm zebrane po 2-3 na wierzchołku łodygi. Kwiaty języczkowe białe z tendencją do różowienia, a kwiaty rurkowe(środek) zielonożółte. Kwitnie na przełomie września i października. Ją oprócz standardowego rozmnażania da sie rozmnożyć także z sadzonek kłączowych. Pobieranych tuż przed ruszeniem wegetacji.

‚ROSEUM’ – wys. 30 cm, kwiaty różowe pojedyncze, kwitnie wrzesień-październik.

‚RED CHIMO’ – wys. 40 cm , kwiaty pojedyncze, lilioworóżowe, kwitnie wrzesień październik.

 

Dendranthema erubescens syn. Chrysanthemum rubellum/Chryzantema czerwonawa syn. Złocień czerwonawy.

Pochodzenie tego gatunku nie jest znane. Jest bardzo wytrzymały na mróz wyrasta od 40 – 100 cm. Pędy sztywne ulistnione. Liście intensywnie zielone i osadzone na ogonkach. Kwiatostany pojedyncze lub półpełne. Kwitną od września do listopada. Popularne odmiany ogrodowe to:

‚DUCHESSE OF EDINBURGH’ – wys. 70 cm, kwiaty karminowe, półpełne o średnicy 8 cm, kwitnie od września do mrozów.

‚CLARA CURTIS’ – wys. 70 cm, kwiaty pojedyncze, różowe, kwitnie we wrześniu.

‚MARY STOCKER’ – wys. 80 cm, kwiat morelowo-różowy, kwitnie we wrześniu.

‚WILL`S WONDERFUL’ to jest dość świeża, ale już odmiana mieszańcowa. Wys. 60 cm, w naszych warunkach w chłodniejszych rejonach wymaga okrycia.

Dendranthema grandiflora – chryzantema wielkokwiatowa

Do tego gatunku należą bardzo liczne odmiany pochodzenia mieszańcowego. U nas do uprawy ogrodowej nadają się jedynie odmiany drobnokwiatowe. Wymienię tylko kilka najpowszechniej występujących odmian może ktoś je rozpozna w swoim ogródku. Na zdjęciach są te które jeszcze można spotkać w handlu. Te które można dostać tylko w wymianie sąsiedzkiej oznaczyłam płotkiem.

#’ANNELIESE KLOCK’ – wys. 70 cm, kwiaty białe, półpełne, kwitnie we wrześniu.

#’APACHE’ – wys. 40 cm, kwiaty ciemnoczerwone, pełne, kwitnie we wrześniu-październiku.

‚APOLLO’ – wys. 50 cm, kwiaty pomarańczowo-czerwone, kwitnie w październiku-listopadzie.

#’BRONZEFEUER’ – wys. 50 cm, kwiaty złotobrązowe, kwitnie we wrześniu-październiku.

‚CAMEO’ – wys. 35 cm, kwiaty różowe, pełne, kwitnie w sierpniu-wrześniu.

‚COPYCAT’ – wys. 40 cm, kwiaty żółtopomarańczowe, pełne, kwitnie we wrześniu-październiku.

‚HERBSTBROCAT’ – wys. 50 cm, kwiaty rdzawobrązowe, pełne, kwitnie we wrześniu-październiku.

#’HERBSTRUBIN’ – wys. 80 cm, kwiaty czerwono-brązowe, pełne, kwitnie w październiku-listopadzie.

#’NORMANDIE’ – wys. 70 cm, kwiaty łososiowo-różowe, pełne, kwitnie we wrześniu-październiku.

#’PRIMROSE BUTTON’ – wys. 40 cm, kwiaty cytrynowo-żółte, pomponowe, kwitnie we wrześniu-październiku.

#’SEASHEL’ – wys. 50 cm, kwiaty bladoróżowe, pomponowe, kwitnie we wrześniu-październiku.

#’TWINKLE PURPLE’ – wys. 50 cm, kwiaty purpurowe, pełne, kwitnie we wrześniu-październiku. Ta odmiana wymaga u nas okrycia na zimę.

Jeśli chodzi o odmiany nowsze polecam do przestudiowania artykuł z Hasła Ogrodniczego. Jest dostępny pod linkiem http://www.ho.haslo.pl/article.php?id=1042

Ponieważ badania były przeprowadzane w zimniejszej części naszego kraju to mieszkańcy cieplejszych stref uzyskają na pewno lepsze rezultaty.

Dendranthema zawadskii – chryzantema Zawadzkiego

Jest byliną płożącą się, wysokości 20 – 50 cm. Łodygi są słabo rozgałęzione, czerwonawe, nagie i słabo ulistnione. Liście ogonkowe, szarozielone często czerwono przebarwione. Kwiaty średnicy 3-6 cm, bladoróżowe z zielonożółtym środkiem. Kwitnie od lipca do października. Ponieważ występuje u nas w stanie dzikim w Pieninach więc miłośnicy gór mogą ją tam spotkać. Opanujmy jednak chęć wykopania rośliny. Poszukajmy nasion. Jako roślina gatunkowa rozmnoży nam się łatwo z nasion i jeszcze będzie trochę egzemplarzy dla sąsiadów.

 

Nie pokuszę się o wykaz odmian chryzantem doniczkowych. Jest ich tysiące. Na dodatek czasem tak podobnych do siebie, że lekkie przekłamanie kolorów na zdjęciu i rozpoznanie staje się niemożliwe. Dlatego proszę tych, którzy kupują jeśli tylko sprzedawca zna nazwę zapiszcie ją sobie. Inaczej najczęściej umarł w butach już po tygodniu.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: