ZASADY NAZEWNICTWA BOTANICZNEGO


Wielu początkującym ogrodnikom łacińskie nazwy roślin sprawiają kłopot i niechętnie ich używają. Są trudne do wymówienia i jeszcze trudniejsze do zapamiętania. Uważają oni, że łacina tylko sprawę komplikuje. Dlaczego nie stosować zwykłych nazw w języku, który wszyscy rozumieją, takich jak ‚lilia złotogłów’ lub ‚niezapominajka’?

Wiele argumentów przemawia za stosowaniem w nazewnictwie roślin łaciny.

Wobec szerokiej oferty wspaniałych nowych odmian – często ogromnie się różniących wielkością i kwiatami – klienci chcą mieć pewność co do swoich zakupów. Powszechnie używane nazwy, tej pewności przeważnie nie dają. Dlatego bardzo pomocne są właśnie nazwy łacińskie.

  • Zdarza się, że ogrodnicy używają tej samej nazwy do określenia zupełnie różnych roślin. Przykładem może być nazwa ‚Geranium’. Jedni nią oznaczają bodziszka, a drudzy pelargonię.

  • Również nie jest rzadkością, że jakaś roślina -zwłaszcza bardzo popularna – bywa różnie nazywana, przykładem może być roślina o łacińskiej nazwie rodzajowej ‚Tagetes’. Polską nazwą oficjalną jest ‚Aksamitka’, ale ja znam jeszcze inne nazwy popularne w różnych regionach kraju, a mianowicie ‚Turki’, ‚Śmierdziuchy’.

Gdybyśmy używali tylko nazw zwyczajowych to trudno jest się dogadać w ramach kraju, a co dopiero w ramach świata. Zatem jeśli znamy łacińską nazwę rodzajową ‚Tagetes’ to kupując gdziekolwiek w świecie kupimy na pewno aksamitkę, turka czy śmierdziucha.

Grupa roślin zwana rodzajem zawiera rośliny które mają wiele wspólnych cech, ale nie są takie same. Dla łatwości zrozumienia pozostańmy przy aksamitce bo wszyscy ją znamy i wiemy, że aksamitki są różne. Zatem chcąc kupić konkretną musimy opisać jej cechy szczegółowe – właściwe tylko dla niej. Żeby nie używać nieprecyzyjnych przecież opisów wprowadzono kolejną grupę, która nazywa się gatunek. Do gatunku zalicza się rośliny z danego rodzaju posiadające pewną szczególną i tylko im przynależną cechę np. wąskie, drobne liście. Zatem mamy nazwę rodzajową Aksamitka – Tagetes i nazwę gatunkową (czyli jaki to tagetes) wąskolistna – tenuifolia . Znając te nazwy można się ze Śląska wybrać na zakupy do Poznania lub do Zimbabwe. W każdym wypadku kupimy tą samą roślinę czyli Aksamitkę wąskolistną – Tagetes tenuifolia.

No dobrze kupiliśmy, ale nie do końca o taką nam chodziło. Wyrosła żółta, a my chcieliśmy pomarańczową. By już naprawdę kupić to co chcemy wprowadzono jeszcze bardziej szczegółowy podział. Wprowadzono grupę o nazwie odmiana . Czyli pełna nazwa konkretnej rośliny składa się z trzech części.

Rodzaj – Tagetes – Aksamitka

Gatunek – tenuifolia – wąskolistna

Odmiana – ‚Red Gem’ – ‚Red Gem’

Zatem poprawna nazwa konkretnego turka czy śmierdziucha ma się tak:

Nazwa polska – Aksamitka wąskolistna ‚Red Gem’

Nazwa łacińska – Tagetes tenuifolia ‚Red Gem’

Znając te nazwy możemy kupować w ciemno i tylko brak wiedzy u sprzedającego lub jego zła wola może spowodować, że kupimy nie to co chcieliśmy.

Jeśli będę znać do jakiego rodzaju, gatunku i odmiany należy konkretna roślina to po co mi jeszcze jedna grupa wypisywana w prawie wszystkich książkach czy czasopismach, a mianowicie rodzina.

No cóż jeśli chodzi o literaturę dla amatorów to przyczyn podawania jest kilka. Ja robię to dlatego, żeby ułatwić ewentualne poszukiwania nazwy rośliny, o której nie wiemy nic. Otóż grupa o nazwie rodzina jest najszerszą przydatną dla amatorów grupą. Grupuje różne rodzaje mające tę samą cechę. W przypadku naszego ‚tagetesu’ – aksamitki jest to rodzaj kwiatka. Aksamitka należy do rodziny Asteraceae – astrowate. Dlaczego, w czym kwiat aksamitki jest podobny do kwiatu astra? Ano jest. Proszę popatrzeć.

To co popularnie się nazywa kwiatkiem w rzeczywistości jest zbiorem kwiatków czyli kwiatostanem. Otóż obie rośliny mają kwiatostan w postaci koszyczka(tak nazwano ten typ kwiatostanu). Koszyczek składa się z zewnętrznego okółka kwiatów języczkowych i wielu wewnętrznych okółków kwiatów rurkowych. Czyli to co popularnie się nazywa płatkiem kwiatu tutaj jest samodzielnym kwiatkiem połączonym z innymi podobnymi. Nie ważne jak wyglądają płatki, ani ile ich jest zasada budowy jest taka sama. To samo dotyczy wewnętrznych kwiatów rurkowych, których zbiór popularnie bywa nazywany oczkiem kwiatowym. Schemat budowy kwiatostanu (miniaturka można powiększyć) i przekrój przez największy roślinny koszyczek czyli przez kwiatostan słonecznika

 

Oddzielnie wyjaśnię jak to się ma z kwiatami półpełnymi i pełnymi. Bo często jest to powiązane z pojęciem sterylności kwiatów. Czyli braku możliwości wiązania nasion.

Typów kwiatostanów jest wiele nie wszystkie rodziny są wydzielone wyłącznie w oparciu o budowę kwiatostanu. Niemniej patrząc na roślinę szukamy cech podobnych do roślin, które już znamy. Znając nazwę rośliny szybko odnajdziemy do jakiej rodziny należy. Teraz wpisujemy nazwę rodziny i przeglądamy obrazki. Dość szybko powinniśmy znaleźć jeśli nie konkretny nasz gatunek to przynajmniej rodzaj, a dalej to już prosto. Wpisujemy nazwę rodzaju i szukamy.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: