Urdzik karpacki

©

©Soldanella carpatica

Opis

Rodzina: Primulaceae – pierwiosnkowate

Maleńka zimozielona roślina o górskim rodowodzie. Pod ziemią cienkie, pełzające kłącze z krótkimi korzeniami. Na wierzchu kępka odziomkowych liści na długich ogonkach. Te ogonki tylko u młodych liści są pokryte maleńkimi gruczołkami lub włoskami gruczołkowatymi. Wraz ze starzeniem się liści gruczołki te zanikają. Jest to cecha odróżniająca urdzika karpackiego od urdzika górskiego, który ma gładkie ogonki liściowe.

Z pomiędzy tych okrągławych, mięsistych, około 3 cm listków wyrastają gołe, często czerwono podbarwione pędy kwiatowe. Na szczycie na długich szypułkach wyrastają najczęściej 3 kwiaty choć może być mniej, a nawet tylko jeden. Kwiat ma kształt dwonkowaty lub lejkowaty i najczęściej skierowany w dół. Dlatego widoczny jest czerwonawy kielich kwiatowy zrośnięty przy szypułce, a poniżej dzielący się na 5 nierównych ząbków. Zrośnięte płatki korony pocięte więcej niż do połowy na drobne frędzelki. To co wystaje spomiędzy kwiatu to szyjka słupka zakończona okrągławym znamieniem. Kwiaty są zapylane przez owady. Tworzy się charakterystyczna torebka, która po dojrzeniu drobniutkich nasion otwiera się wieczkiem. Wraz z dojrzewaniem nasion szypułka z torebką prostuje się i ustawia pionowo.

Występowanie

U nas występuje głównie w Tatrach i na Babiej Górze

Wysokość

Około 15 – 20 cm.

Termin kwitnienia

Przy ciepłej wiośnie potrafi zakwitnąć już w końcu kwietnia. Śnieg nie bardzo mu przeszkadza. Najczęściej jednak jest to początek maja.

Kolor kwiatu

Fioletowy o biskupim odcieniu lub czasem biały.

Stanowisko

Sadzimy go tak by nawet wiosną był cieniowany w godzinach południowych. Później najlepszy byłby świetlisty cień niezbyt gęstej korony drzew. W każdym razie bezpośrednie nasłonecznienie powinno się zakończyć po godzinie 10-tej. Jest to ważne latem bo urdzik jako roślina górska wymaga chłodnego podłoża.

Wymagania

Miejsce jego pochodzenia decyduje o ziemi jakiej potrzebuje. Musi to być gleba przepuszczalna lecz zawsze dość wilgotna, przeciętnie żyzna o odczynie od lekko kwaśnego do obojętnego. Odczyn gleby nie ma tu istotniejszego znaczenia poza skrajnościami. Ponieważ urdzik potrzebuje chłodnej i w lecie stale wilgotnej ziemi warto ją wyściółkować drobno zmieloną korą czy drobnym żwirem. Doświadczenie uczy, że już tylko nieco cięższa ziemia będzie wymagała warstwy drenażowej nie płytszej jak 10 cm. Całą ziemią ze znacznie większego niż potrzebny dołka mieszamy pół na pół z drobnym grysem kamiennym – do dostania w sklepach akwarystycznych – i taką mieszanka zasypujemy warstwę drenażową i dopiero wówczas przystępujemy do posadzenia rośliny zasypując jej korzenie przygotowana mieszanką. Roślinę podlewamy i ziemię ściółkujemy. Ten drenaż będzie miał kolosalne znaczenie zimą. Wiadomo, że w górach jak ziemia zamarznie to trzyma do późnej wiosny, a porowate podłoże wiosną szybko odprowadza ewentualny nadmiar wody. Na nizinach roślina będąca w stanie spoczynku często zalewana jest przez topniejący śnieg z chwilowych odwilży. Nie odprowadzony nadmiar wody spowoduje, że roślina wygnije. Dlatego wielu hodowców uprawiając roślinę nawet na przepuszczalnym podłożu zabezpiecza ją przed opadami stawiając nad niż zabezpieczenie choćby z butelki plastikowej z odciętym dnem. Roślina zimą będzie miała tylko tyle wody ile wyniknie z podsiąkania.

Ponieważ w wielu szkółkach mylone są urdziki karpackie z górskimi to często nie wiadomo co kupujemy. Jeśli mimo starań coś nam nie idzie spróbujmy posadzić na nieco widniejszym stanowisku i na glebie jeszcze bardziej przepuszczalnej. Urdzik górski latem nie potrzebuje stanowiska wiecznie wilgotnego jak urdzik karpacki.

Mrozoodporność

Całkowita

Rozmnażanie

Delikatny najwyżej na połowę podział kępy po kwitnieniu .

Nasiona wysiewamy najlepiej do koszyczka i dołujemy w gruncie. Wysiewu dokonujemy jeszcze jesienią. Z uwagi na drobne nasiona wciskamy je tylko w podłoże. By podłoże nie wysychało nakrywamy szybą. Dopóki mróz nie ściśnie podłoże utrzymujemy lekko wilgotne. Nasiona urdzika karpackiego wymagają stratyfikacji by móc wykiełkować. Pierwsze siewki mogą pojawić się już pod koniec zimy.

Jeśli kupiliśmy nasiona i nie da się wysiewów wynieść do ogrodu wysiewamy je w styczniu do pojemnika. Nasiona tylko wciskamy w podłoże i przykrywamy wieczkiem lub wstawiamy do worka foliowego. Całość na 6 tygodni wstawiamy do lodówki. Potem stawiamy na widnym lecz dość chłodnym(najlepiej 12-15 0C) miejscu i oczekujemy wschodów. Po przepikowaniu staramy się w podobnej temperaturze uprawiać aż do czasu wysadzenia na miejsce stałe, którego dokonujemy po okresie przymrozków. Jest to ważne bo tak uzyskana roślina nie jest odporna na mróz. Ona tej odporności musi nabrać w trakcie sezonu wegetacyjnego.

Choroby

W sprzyjających warunkach to odporna roślina do momentu pojawienia się pomrowów, które objadają pojawiające się pączki.

Uwagi

Ze wszystkich urdzików ten jest to najłatwiejszym gatunkiem do utrzymania w ogrodzie.

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s