Rdza na roślinach

Choroby powodowane przez grzyby rdzawnikowe

Grzyby rdzawnikowe różnią się od innych grzybów pewną cechą charakterystyczną. Otóż strzępki grzybni wytwarzanej przez grzyby rdzawnikowe rozwijają się tylko w miejscu infekcji, przeważnie w przestrzeniach międzykomórkowych miękiszu liści, a pożywie­nie z komórek pobierają za pomocą wnikających do ich wnętrza ssawek. W pędach grzybnia przerasta tylko korę pierwotną, nie przechodząc do wią­zek naczyniowo-sitowych(wiązek przewodzących). Mówiąc prościej grzybnia się nie rozrasta jak w przypadku innych grzybów, których grzybnia cały czas rośnie niszcząc tkanki zielone, wnika także do wiązek przewodzących i zatyka je powodując śmierć rośliny. Dlatego grzyby rdzawnikowe są ściśle związane z żywymi roślinami i nie mogą rozwijać się na martwych tkankach roślinnych lub w glebie. Dlatego grzyby te nie zabiją rośliny bonie umiejąc żyć na martwych tkankach zabiłyby same siebie, ale masowe wystąpienie powoduje, że roślina bardzo słabo kwitnie i wygląda okropnie. Przykładem rdza malw.

Rdza atakuje w różnych porach roku w zależności czy rozwija się na dwóch żywicielach czy tylko na jednym. Jeśli na dwóch żywicielach to z reguły atakuje w okresie lata, wiosnę przeżywając na żywicielu pośrednim. Natomiast jeśli rozmnaża się na jednym żywicielu pojawia się już wiosną.

Pokrótce wyjaśnijmy co to jest żywiciel pośredni na przykładzie rdzy dzwonka. Zarodniki przetrwalnikowe rdzy dzwonka, po przezimowaniu na resztkach tej rośliny (ży­wiciel główny), wiosną kiełkują, wytwarzają zarodniki podstawkowe, które roznoszone przez wiatr dostają się na igły sosny zwyczajnej (Pinus silvestris) lub sosny górskiej (Pinus montana). Sosna pełni w tym łańcuchu rolę żywiciela pośredniego.

(tu wprawdzie jest grzybnia rdzy rododendronów na świerku, ale rzecz ma się podobnie) Na igłach sosny po skiełkowaniu powstają pomarańczowo-żółte pęcherzykowate zbiorniczki z zarodnikami ognikowymi (wiosen­nymi), które z kolei powodują infekcję podrośniętych już roślin dzwonka. Na dzwonku rozwijają się żółtoczerwone skupienia zarodników rdzawniko­wych (letnich) i później ceglastej barwy skupienia zarodników przetrwalnikowych (zimowych). Jeśli wyeliminujemy żywiciela pośredniego jakim jest sosna będziemy w stanie uniknąć rdzy na dzwonkach bo brak będzie jednego ogniwa. Dlatego w ogrodach typu leśnego nie warto sadzić żadnych dzwonków bo wcześniej czy później choroba się pojawi. Pojawi się również jeśli zafundujemy sobie w normalnym ogrodzie chociażby jedną sosnę.

Oczywiście są grzyby wywołujące rdzę, które mogą się rozwijać bez żywiciela pośredniego. Takim przykładem jest rdza goździka. O ile w ogródkach gdzie goździk jest tylko kilka miesięcy nie stanowi specjalnego zagrożenia z uwagi na skalę nasadzeń o tyle w uprawach szklarniowych gdzie uprawa trwa około półtora roku i gdzie sadzi się hektarami pojawienie się choroby może spowodować ogromne straty. Tak czy owak uprawiając goździki warto w ogrodach tępić żywiciela pośredniego tej rdzy (bardzo chętnie skorzysta jeśli tylko wilczomlecz jest w zasięgu, choć z łatwością się bez niego obchodzi) wilczomlecz syberyjski ( Euphorbia seguieriana ).

Taki trochę statystyczny opis choroby – bo na poszczególnych roślinach nie do końca tak to musi się objawiać, ale na większości tak to wygląda.

Na liściach, łodygach, szypułkach i kielichach kwiatowych, niekiedy też na szyjce korzeniowej wielu roślin ozdobnych wi­doczne są rdzawożółte, rdzawopomarańczowe, rdzawobrązowe, a nieraz rów­nież czarne skupienia zarodników w postaci okrągławych lub owalnych, wyraź­nie wypukłych jakby „poduszeczek”, które wydostają się przez pękniętą skór­kę rośliny żywicielskiej. W miejscach infekcji i wytwarzania skupień zarodni­ków tkanka rośliny żółknie. Jeśli wystąpi na liściach to poduszeczki zarodników są zwykle po spodniej stronie liścia natomiast po wierzchniej stronie są w tym miejscu ostro żółtawo-pomarańczowe plamy. Silnie porażone narządy roślinne zamierają i usy­chają.

Grzyby rdzawnikowe zimują najczęściej na opadłych liściach w postaci grubościennych zarodników przetrwalnikowych, które wiosną kiełkują i wy­twarzają drobniutkie zarodniki podstawkowe, rozwiewane przez wiatr na roz­wijające się w tym samym czasie młode liście i delikatne pędy roślin żywicielskich. Na dolnej stronie liści, na ogonkach liściowych, a nawet nieraz na szypułkach i działkach kielicha pąków kwiatowych, pojawiają się małe, (4000x) pomarańczowożółte skupienia zarodników ognikowych, za pomocą których grzyb rozprzestrzenia się w okresie wiosny. W lecie powstają na dolnej stronie liści (6000x) czerwono-brązowe, pylące skupienia zarodników rdzawnikowych (letnich). Nieco później pojawiają się obok nich (9000x) czarnobrązowe lub prawie czarne skupienia zarod­ników przetrwalnikowych (zimowych). Przedstawione zdjęcia są to kilkutysięczne powiększenia. Rdza może również przezimować we wnętrzu tkanki rośliny żywicielskiej w postaci grzybni i wiosną wydać od razu skupienia zarodników ognikowych jest to groźniejsze bo wówczas wyda kilka pokoleń zarodników letnich.

Do zwalczania przystępujemy po zauważeniu pierwszych plam. Z początku lepiej usunąć listek czy kilka. Jeśli jednak przegapiliśmy początkowe objawy to praktycznie nie ma innej rady jak chemia. Oto wykaz w miarę skutecznych preparatów. Podaję tu wszystkie dostępne, także te w większych opakowaniach, bo uznałam, że ogródki wiejskie są nie mniej ważne, a do oprysku pól używa się środków w dużych opakowaniach.

Nazwa preparatu

W stężeniu

Baymat Ultra 015 AE

400 gramowy aerozol

Amistar 250 SC

0,1 %

Bayleton 5 WP

0,2 %

Biochikol 020 PC

2,5 %

Bumper 250 EC

0,05 %

Discus 500 WG

0,03%

Folicur BT 225 EC

0,1 %

Folicur Multi 50 WG

0,1 %

Score 25 EC

0,05 %

Trzeba jednak wyraźnie stwierdzić, liści porażonych nie zmienimy na zdrowe. Chemia tylko spowoduje, że nowe liście nie będą porażone. Zatem w naszym interesie jest szybka reakcja na pierwsze objawy, bo tylko wówczas rośliny zachowają ładny wygląd przez cały czas.

Na koniec dodam, że rdza na drzewach i warzywach rozwija się dokładnie tak samo zatem reakcja z naszej strony powinna być taka sama.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

na goździku - http://www.extension.umn.edu/yardandgarden/YGLNews/YGLNews-Apr0106.html

Rdza rododendronów na świerku  http://www.waldwissen.net/waldwirtschaft/schaden/pilze_nematoden/wsl_rostpilze_fichten/index_EN

zbiorniczki z zarodnikami - http://www.sciencephoto.com/media/15349/enlarge

zarodniki letnie, pylące- http://www.flickr.com/photos/13084997@N03/4612991475/in/photostream/

zarodniki przetrwalnikowe – http://japanesemushrooms.blogspot.com/2011_01_01_archive.html

About these ads

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

WordPress.com Logo

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Twitter picture

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

Join 133 other followers

%d bloggers like this: