Zerwa Scheuchzera

©

©Phyteuma scheuchzeri

Opis

Rodzina: Campanulaceae-dzwonkowate

Gatunków zerw jest około 30. Omawiany przez nas gatunek jest chyba najłatwiejszym do uprawy bo rośnie wprawdzie w środowisku górskim lecz swoje stanowiska ma zarówno w niższych partiach jak i bardzo wysoko. Wiadomość, że rośnie dość nisko w górach daje nam sygnał, że da się ją dość dobrze uprawiać na nizinach.

Jej korzenie są dość grube i mięsiste. Wyrasta z nich kępka szarozielonych liści na długich ogonkach Wyrastające później pędy są dość cienkie nierozgałęzione i rzadko ulistnione. Liście pędowe są wąsko lancetowate i praktycznie siedzące na łodydze. Największą ozdobą są główkowate kwiatostany, na które składa się do 30 pojedynczych nieco zagiętych rurkowatych kwiatków. Dolna część rurki zbudowanej ze zrośniętych płatków jest nieco rozdęta. W trakcie kwitnienia rurka tuż nad rozdęciem pęka i pokazują się pręciki. Ponieważ pęknięte płatki tworzą swoisty lampion będący w środku słupek pokazuje się ponad rurką płatków. Ostatnią fazą kwitnięcia jest otwarcie się trójdzielnego znamienia słupka. Oprócz koloru taka okrągła poduszeczka z igiełkami jest ciekawym kwiatkiem. Z uwagi na intensywny oblot owadów zawiązuje sporo nasion, które w sprzyjających warunkach mogą dać samosiew.

Występowanie

Na stromych ścianach skalnych w południowej części Alp. Skały to przede wszystkim dolomity, a więc podłoże wapienne. Zakres występowania zaczyna się od 200 m nad poziom morza do prawie 2300 m npm.

Wysokość

Najczęściej jest to roślinka dość wysoka jak na rośliny górskie bo łatwo dorasta do 40 cm.

Termin kwitnienia

Kwitnie najczęściej od czerwca do lipca.

Kolor kwiatu

Pojedynczy kwiatek jest od niebiesko fioletowego na dole(rozdęcie) do ciemnoniebieskiego na szczycie.

Stanowisko

Jak dla wszystkich roślin górskich na nizinach może im być za ciepło. Trzeba zatem wybrać stanowisko, które będzie kompromisem między ilością światła, a temperaturami. Najrozsądniejsza wydaje się wystawa wschodnia jeśli dostaną też trochę późno popołudniowego słoneczka nie będą kaprysić bo zbyt dużo cienia to na pewno słabsze kwitnienie.

Wymagania i pielęgnacja

Dla wszystkich zerw najlepszym stanowiskiem byłaby uprawa w alpinarium, ale można spróbować na rabacie z pewnymi zastrzeżeniami. Spróbujmy znaleźć jej miejsce na pochyłym miejscu. Jeśli na skalniaku to między pionowo ułożonymi kamieniami. Na rabacie poziomej musi to być miejsce o doskonałym drenażu by każdy nadmiar wody opadowej był odprowadzony inaczej wygnije już pierwszej zimy. Ponieważ większość ziem w kraju to ziemie raczej kwaśne warto to miejsce jesienią przed sadzeniem zwapnować węglanem wapnia, albo wiosną tlenkiem wapnia. Całą ziemię z dołka mieszamy z grysem marmurowym(sklep z akcesoriami do akwariów), co najmniej 2 letnim kompostem i dawką nawozu o spowolnionym działaniu. Wszystko to mieszamy. Na dno dołka dajemy 10 cm warstwę z nawet większych kamyków zasypujemy częścią mieszanki i dopiero teraz przystępujemy do sadzenia. Ponieważ lubią ją ślimaki dlatego warto pod liśćmi wyłożyć warstwę tego samego grysu w obronie przed nimi, a jednocześnie będzie on sprzyjał utrzymywaniu wilgoci w glebie i gleba nie wystawiona na działanie słońca będzie miała zawsze niższą temperaturę co dla tych roślin jest istotną sprawą. O jednym należy pamiętać roślina ma około 40 cm i cienkie pędy więc jeśli będzie miała zbyt bogate podłoże będzie się pokładać. Zatem dając kompost i nawóz długo działający nie dajemy już nic więcej. Jeśli mamy zasobne gleby ogrodowe to wystarczy tylko kompost.

Kto nie ma skalniaka, a małe rośliny mają kwiaty zbyt nisko dla jego oczu może pokusić się o uprawę w donicy dołowanej w ziemi, a na okres kwitnienia stawianej na podwyższeniu dla łatwiejszego podziwiania kwiatów. Taka doniczka wymaga jednak by otwory w dnie były bardzo liczne i duże. Są takie doniczki które mają także otwory w dolnej części ścianek bocznych i będą idealne. Kto jednak nie ma do nich dostępu niech wypali dodatkowe otwory także w ściankach bocznych blisko dna. Te otwory są potrzebne by szybko odprowadzały wodę szczególnie tę opadową z roztopów w czasie zimowych odwilży jak również ułatwią podsiąkanie wody w czasie wegetacji, bo ziemia z doniczki nie będzie oddzielona od ziemi gruntowej zbyt radykalnie. Pozostałe zasady czyli skład mieszanki, warstwa drenażowa pozostają niezmienne. Uprawa doniczkowa wymaga jednak podlewania. Ziemia między podlewaniami musi przeschnąć na 2-3 cm. Przy uprawie doniczkowej możliwość nadmiernego wybiegania jest większa i jeśli bazujemy na ziemi kupnej, po 6 tygodniach od posadzenia dajemy nawóz, ale tylko fosforowo-potasowy. Np. do pomidorów, do petunii lub surfinii. Dajemy go nie częściej jak raz na 10-14 dni. Jeśli w ziemi był nawóz o przedłużonym działaniu nie nawozimy zupełnie.

Mrozoodporność

Ten gatunek jest w pełni mrozoodporny na teranie całego kraju lecz jest wrażliwy na nadmiar wód z zimowych opadów lub roztopów. Często zimą wypada nie dlatego, że wymarza tylko dlatego,że wygniwa. W obronie przed tym poza sposobami już wspomnianymi można na okres zimy postawić nad kępką dużą butlę plastikową bez dna. Wody z podsiąkania w tym czasie wystarczy, a butla nie dopuści wody od góry. Jednocześnie gdyby zimowe wiatry wywiały wszystek śnieg będzie ochroną przed nadmiernym zimnem.

Rozmnażanie

Ponieważ nasiona zerwy nie należą do tanich i ci co kupili to mają ich niewiele. Chcą zatem by wykiełkowały wszystkie. Rzadko tak się dzieje, a dodatkowo nie wiemy w jakiej kondycji są te nasiona (jak stare). Podpowiadam – warto wykąpać je w kwasie giberelinowym. W większych sklepach ogrodniczych lub w necie kupujemy preparat o nazwie ‚Gibrescol’ i sporządzamy roztwór zgodnie z instrukcją. Ponieważ nasiona zerwy to prawie pył więc źle się sieje suche, a co dopiero mokre więc posłużymy się inną metodą. Wymieszamy nasiona z suchym piaskiem i wysiejemy jak najrówniej na wyrównane podłoże nie przykrywając ich. Przygotowanego roztworu jest raczej niewiele więc opryskiwacz nie bardzo zda się tutaj. Trzeba ten płyn przygotować w niewielkim naczyńku, a nasiona wysiać w niezadużym pojemniku i potem równomiernie zalać podłoże tak by wszystkie nasiona zostały dobrze zmoczone. Pojemnik z nasionami do woreczka plastikowego. Kto robi to wczesną wiosną dobrze by było doświetlać skiełkowane nasiona tak by miały 10 godzinny dzień. Na początku siewki są bardzo małe ale rosną dość szybko jeśli są doświetlane. Niemniej minimum 6 tygodni upłynie zanim będą się nadawały do pikowania. Ponieważ podłoże do wysiewów jest prawie pozbawione nawozów warto raz lub 2 razy opryskać je bardzo rozcieńczonym (¼ dawki) nawozem do roślin zielonych.

Podłoże do sadzonkowania musi spełniać już określone warunki. Koniecznie musi być wapienne i bardzo luźne. Bazując na kupnej ziemi do kwiatów dodajemy do niej 1/3 objętości perlitu i na 3 litrowe garnki ziemi pół płaskiej łyżeczki do herbaty wapna tlenkowego. Po wymieszaniu nasypać do doniczek i podlać. Odstawić na co najmniej 2 godziny i dopiero wówczas zabrać się za pikowanie. Po zapikowaniu warto doniczki nakryć workiem dla utrzymania lepszej wilgotności w powietrzu. Pamiętajmy, że są małe i maja uszkodzony system korzeniowy. Po jego odbudowie ochrona nie będzie już potrzebna. Kwitnące roślina najpóźniej w 3 roku.

Na pytanie po co ta zabawa skoro roślina kiełkuje tak łatwo, że daje samosiew odpowiadam. Wytwarza powiedzmy 10.000 nasion, a w ogrodzie wzejdzie 30 siewek. Jaki to procent wschodów. Ci którzy kupili 30 nasion przy takim procencie wschodów nie otrzymają żadnej rośliny. Dlatego warto podjąć tą zabawę by z 30 nasion wykiełkowało 25.

Choroby i szkodniki

Ślimaki nagie – choć nie tylko – są śmiertelnym wrogiem tych roślin.

Zastosowanie

Przede wszystkim skalniak, ale mając wiele roślin można je zastosować jako rośliny obwódkowe. Sprawdzi się jako element zwykłych rabat bo niewiele jest roślin o takim głęboko niebieskawym kolorze. Kto ma możliwość dołowania na zimę pojemnika w ziemi, może na okres wegetacji wykorzystać roślinę jako pojemnikową gdziekolwiek nawet w skrzynkach balkonowych.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

pikówka –http://www.nargs.org/nargswiki/tiki-index.php?page=Physoplexis-Phyteuma&fullscreen=y

Phyteuma scheuchzeri – http://www.northernarknursery.co.uk/

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: