Tulejnik amerykański

©

©Lysichiton americanus   

 

Opis

Rodzina:   Araceae – obrazkowate

To bardzo wolno rosnąca roślina i w jednym miejscu mogąca rosnąć całe swoje życie – czasem osiemdziesięcioletnie. Pod ziemią ma dość duże, ciemne i przypominające postawione jajo kłącze. Z niego wyrastają duże i szerokie liście. Blaszka liściowa jest skórzasta, całobrzega, szeroko lancetowata(nawet do 70 cm szerokości)i tuż przy kłączu przechodzi w krótki ogonek lub jest liściem siedzącym. W czasie kwitnienia są one jeszcze niewielkie tak naprawdę

 przyrastają dopiero po kwitnieniu. Kwiatostan jest podobnie zbudowany u wszystkich roślin z rodziny obrazkowatych.

Składa się on z pochwy liściowej zwanej przez botaników „Spatka” oraz osadzonej na dość długim trzonku kolby zwanej „Spadix”. Spatka dość szczelnie otula trzonek lecz w górnej części gdzie jest kolba tworzy łódkowaty kształt szpiczasty u góry. Trzeba jednak dodać, że na kwiat u tej rośliny poczekamy kilka lat i pierwsze nie będą zbyt imponujących rozmiarów natomiast kwiatostany w pełni dorosłych roślin potrafią mieć do pół metra.  Na kolbie u dołu są kwiaty żeńskie u góry kwiaty męskie. Same kwiaty wydzielają bardzo nieprzyjemny dla człowieka zapach. Kochają go natomiast niektóre chrząszcze i muchówki. Dzięki nim pojawiają się owoce. Każdy owocek zawiera 2 nasiona. Dojrzewają koniec sierpnia wrzesień.

 Największe mogą mieć około centymetra wielkości i szaro-brązową barwę. Ponieważ owoce bywają zjadane przez ptaki nasiona pojawiają się na sporej powierzchni. Jeśli pojawi się nad rzekami to rozprzestrzenia się również z wodą. Dlatego w wielu krajach tulejnika uznano za gatunek inwazyjny wypierający rodzimą roślinność bagienną. Więcej zdjęć dających obraz rośliny i środowiska http://www.botany.hawaii.edu/faculty/carr/ofp/lys_ame.htm

 W uprawie oprócz tulejnika amerykańskiego nie mniej często pojawia się Tulejnik kamczacki – Lysichiton camtschatcensis. Rośliny różnią się kolorem spatki, która jest biała, bardziej eliptyczna i również szpiczasta w górnej części. Roślina ma już zwykłe poziome i białe kłącze. Liście mają klinowatą nasadę a kwiaty na kolbie są zielonkawo-żółte i bezzapachowe. Do uprawy trafił późno bo pod koniec XX wieku.

Występowanie

Roślina występuje w całej zachodniej części Ameryki Północnej czyli od Alaski po Kalifornię.

Wysokość

Maksymalnie do 150 centymetrów.

Termin kwitnienia

Najczęściej koniec maja początek czerwca.

Kolor kwiatu

Spatka jest żółta natomiast rozwinięte kwiatki na kolbie żółtozielone.

Stanowisko

Trzeba wybrać kompromis. Najlepiej rosną pod drzewami, na stanowiskach częściowo zacienionych, ale najlepiej kwitną w pełnym słońcu. Czyli najlepsze byłoby takie stanowisko gdzie słońce w pełnej dawce jest do godziny jedenastej, a potem ewentualnie dopiero późnym popołudniem.

Wymagania i pielęgnacja

Jest to roślina gleb bagiennych, http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?enlarge=0024+3291+2018+0036 a nawet okresowo zalewanych. Nie oznacza to jednak że mokre muszą być bez przerwy. Powietrze do korzeni też musi dojść. Gdyby ktoś chciał namacalnie przyglądnąć się jaka ziemia im odpowiada niech pójdzie nad rzekę, ale na jej niski brzeg. Wystarczy w kieszeni mieć zwykłą łyżkę i trochę pokopać. Już nic nie będzie musiał więcej wiedzieć. Właścicieli zabudowanych brzegów oczek wodnych muszę zmartwić ona się na takie brzegi nie nadaje. Nawet zrobienie otworu w foli leżącym na brzegu nie jest rozwiązaniem bo nawet tam woda z oczka się nie dostaje i jest jej tyle ile w pozostałym ogrodzie. Stwierdzenie, że przecież rosną tam kaczeńce nie ma znaczenia gdzie indziej też urosną. Nad oczkiem będą ładniejsze bo mają dużo wilgoci w powietrzu. W końcu woda paruje całą powierzchnią oczka. To roślina tylko nad prawie naturalne zbiorniki wodne, gdzie do brzegów dochodzi woda. Jedynym wyjątkiem będą gleby torfowe, ale i tam trzeba codziennie w okresie letniej suszy dostarczyć znaczne ilości wody. Jedyną czynnością pielęgnacyjną jest dzielenie stłoczonych kęp co mniej więcej 3-5 lat. Wyraźnie wpływa to na polepszenie kwitnienia.

Mrozoodporność

Roślina w pełni mrozoodporna.

Rozmnażanie

Jesienią nasiona wysiewamy do pojemnika i wkładamy albo do inspektu, albo w jakimś opakowaniu przechowujemy na dnie lodówki. Około stycznia po wysiewie musi być okres stratyfikacji. Potem doniczkę stawiamy na podstawkę stale wypełnioną wodą by gleba była stale dobrze wilgotna. Inaczej znaczna część siewek po prostu zginie. Wschody następują w temperaturze około 15 0C.

Oddzielanie młodych kłączy do dorosłych egzemplarzy.

Choroby i szkodniki

Pod tym względem roślina bezproblemowa.

Zastosowanie

Obsadzanie mokradeł, nadbrzeży naturalnych cieków wodnych, lub w naturalny sposób zabezpieczonych obiektów wodnych, możliwa uprawa na glebach o wysokim stanie wód gruntowy lecz latem wymagane będzie przynajmniej codzienne podlewanie.

Uwagi

Łacińska nazwa rodzajowa składa się z dwóch greckich wyrazów, λύσης =lysis = upadek i χιτών = chiton = szata, tunika. Upadek szaty jest odnośnikiem do szybko odpadającej spatki po przekwitnięciu wszystkich kwiatów w spadixie.

Mimo, że wszystkie części tulejników zawierają kryształki szczawianu wapnia to w okresie wielkiego głodu rdzenna ludność Ameryki Północnej po starannym przygotowaniu wykorzystywała go jako pokarm.

Do uprawy w ogrodach tulejnik amerykański trafił pod koniec XIX wieku. Szybko jednak zwiał z ogrodów i zaczął podbój http://www.panoramio.com/photo/34100596 mokrych łąk Europy. Podobnie czyni znacznie później wprowadzony tulejnik kamczacki. Tak to wygląda

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

L. americanus –http://www.flickr.com/photos/hillwalker/451369447/in/photostream

Nasiona – http://seedsofsuccess.smugmug.com/keyword/americanus/1/

Lysichiton camtschatcensis – http://hhana.biz/photo.php?photo=2964

Kłącze +Liść –  http://www.aphotoflora.com/mon_lysichiton_americanus_american_skunk_cabbage.html 

 

Advertisements

Odpowiedzi: 2 to “Tulejnik amerykański”

  1. Halina Says:

    Bardzo fajna roslina,ale dopiero jak zobaczyłam białą to zaczęłam kojarzyć z bagiennym środowiskiem.Pozdrawiam.

  2. Mirka Kujawinska Says:

    widziałam tulejnk amerykański w ogrodzie botanicznym w Norwegii w Stawanger.Pięknie wygląda nad strumykiem w czasie kwitnienia w kwietniu.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: