Szarotka alpejska

©

©Leontopodium alpinum

Opis

Rodzina: Asteraceae – astrowate

Szarotka alpejska jest reliktem epoki lodowcowej. Jest rośliną ściśle chronioną w większości krajów swego występowania.

Pod ziemią jest system korzeniowy niezbyt głęboki. Pęd nie rozgałęziony słabo ulistniony. Dolne liście odziomkowe tworzące gęstą kępkę. Są one wąskolancetowate, zwężające się ku podstawie tworząc wyraźny ogonek o szaro niebieskiej barwie. Liście pędowe mniejsze i węższe o ledwie zaznaczonym ogonku.

 Na szycie każdego pędu znajduje się nietypowy jak dla tej rodziny kwiatostan. Na ogół w tej rodzinie kwiaty mają jeden koszyczek tutaj mamy kilka główkowatych koszyczków

 złożonych wyłącznie z bardzo niewielkich kwiatów rurkowatych. Wszystkie te koszyczki otoczone są najczęściej lancetowatymi liśćmi przekształconymi w podsadki kwiatowe. Podsadki kwiatowe mają bardzo gęsty kutner i sprawiają wrażenie siwych. Włoski wydają nam się siwe czy srebrzyste, dlatego że w ich wnętrzu są liczne komory zwierające powietrze. Pojedyncze kwiatki w koszyczku są albo męskie albo żeńskie. Gdyby ktoś chciał się zabawić w sprawdzenie jak taki kwiatek wygląda to informuję że pojedynczy kwiat żeński składa się z czteroząbkowej korony i słupka z długą szyjką i dwudzielnym znamieniem. Kwiat męski ma 5-ząbkową koronę i 5 pręcików o pylnikach zrośniętych w rurkę. Przy czym zawsze jeden kwiat męski otoczony jest kilkoma kwiatami żeńskimi. Kwiatki nie mają kielicha bo został on zamieniony w puch kielichowy. Ten puch kielichowy jest wykorzystywany w roznoszeniu niewielkich (1 mm) nasion przez wiatr.

Dlaczego roślina jest tak gęsto pokryta kutnerem? Jest to przystosowanie do warunków w jakich kiedyś rosła i rośnie do tej pory. Oprócz chłodu chroni on roślinę przed nadmiernym promieniowaniem ultrafioletu. Ponieważ rośnie wysoko w górach bardzo często na odkrytych skałach na to promieniowanie narażona jest w ogromnym stopniu.

Występowanie

 Do tej pory uznawano iż jest to roślina rosnąca w wysokich partiach Karpat i Alp. Obecnie jednak naukowcy dochodzą do wniosku, że przed setką wieków przywędrowała w te części Europy z Azji.

Wysokość

W warunkach naturalnych jest to niska roślina rzadko przekraczająca 20 cm. W ogrodach jednak z racji bardziej zasobnych gleb i wyższych temperatur nierzadko sięga 40 cm.

Termin kwitnienia

Najczęściej jest to lipiec-sierpień, przy czym najwcześniej zakwitają środkowe koszyczki w kwiatostanie.

Kolor kwiatu

Żółtawy.

Stanowisko

Roślinkę powinniśmy sadzić w pełnym słońcu z pewnym ale. Otóż trzeba tak dobrać stanowisko by korzenie mimo pełnego słońca miały jak najchłodniej. Idealnie by było posadzenie w szczelinach między kamieniami. Będą ocieniały lubiące chłód korzenie oraz chroniły tak potrzebną wilgoć w ziemi.

Wymagania i pielęgnacja

Ziemia w jakiej powinniśmy posadzić roślinę powinna jak najbliżej naśladować naturalną. Zatem bardzo przepuszczalna o dużej zawartości wapna i prawie stale delikatnie wilgotna. Rzadko nasze gleby mają wystarczająco wysoki odczyn. Oczywiście jeszcze jesienią można dać w to miejsce węglan wapnia. Potem co roku w trakcie wiosennych prac porządkowych posypać wapnem tlenkowym. Tajemnicą kolekcjonerów, którzy chwalą się pokazowymi egzemplarzami jest nieco inny sposób. Przed sadzeniem kopią dół znacznie głębszy i większy niż potrzeba. Na dno dają marglowe kamyki. To przysypują zwapnowanym podłożem wymieszanym co najmniej pół na pół z kompostem. Woda, która cały czas podsiąka z wód gruntowych w kierunku powierzchni przechodzi przez tą warstwę margla i totalnie zmienia odczyn. Roślina zawsze ma stale jednakowy i wysoki odczyn wody dostarczanej przez podłoże. Poza daniem dużej ilości kompostu już nie nawożą. To powoduje, że rośliny są niższe i znacznie lepiej wybarwione niż uprawiane w przeciętnych warunkach. Bo jak wiemy liście i pędy w ogrodzie poza podkwiatkami są bardziej zielone niż szare.

Inną zasadą uprawy jest konieczność pozostawiania przemarzniętych resztek rośliny na zimę. Nic tak nie chroni korzeni jak przemarznięte i praktycznie dokładnie przyklapnięte do ziemi liście, usuwa się je dopiero wiosną kiedy widać nowe przyrosty. Jeśli jednak nie ma okrywy śnieżnej, a pojawiają się solidne mrozy trzeba roślinę dodatkowo okryć. W górskich rejonach jest ona zawsze chroniona przez grubą warstwę śniegu. Na nizinach jest jeszcze jeden problem występujący przy wszystkich roślinach wysokogórskich. Żadna z nich, także i szarotka nie toleruje nadmiaru zimowej wody. Bywa tak, że nawet przepuszczalne podłoże z trudem przepuszcza te ilości wody. Warto widząc, że jest chłodno i bardzo mokro zabezpieczyć roślinę przynajmniej przed wodą z góry. Wszystkie tego typu rośliny zawsze zabezpieczam stawiając nad nimi 5 litrową plastikową butelkę bez dna. Jesli kępka jest za duża to szukam czegoś większego. Nigdy nie wyrzucam uszkodzonych, przezroczystych pudełek po różnych rzeczach. Także takich jak pojemniki po zabawkach dla dzieci czy ‚ugryzione’ akwaria, czasem nawet lodówkowe pojemniki na warzywa są przezroczyste to też podnoszę i mam na wiele lat do przykrywania.

Szarotka w warunkach nizinnych jest byliną krótkowieczną i często przez ogrodników traktowana jak roślina dwuletnia. Zawsze trzeba zebrać nasiona ucinając tylko same nasienniki. Także podział co drugi rok pozwoli nam na zachowanie żywotności roślin.

Mrozoodporność

Chroniona przed nadmierną wodą w zimie i przy okrywie śnieżnej jest rośliną wystarczająco mrozoodporną w całym kraju.

Rozmnażanie

Własne nasiona przechowujemy w zupełnej ciemności i w suchym raczej chłodnym pomieszczeniu.

Dla poprawy szybkości i równomierności kiełkowania własne nasiona poddajemy stratyfikacji. Następnie wysiewamy do pojemników. Wschody powinny pojawić się do 2 tygodni. Ponieważ nasiona potrzebują światła do kiełkowania powierzchnię nasion przysypujemy bardzo minimalnie lub tylko wciskamy w podłoże. Kiedy będą miały 2 liście właściwe przepikowujemy.

Wysiewom powinniśmy zapewnić dość niską temperaturę. Optymalna to 12 0C.

Przed wysadzeniem na miejsce stałe – po minięciu obawy przymrozków – zwróćmy uwagę czy sadzonki są jednakowo wybarwione. Rośliny otrzymane z nasion mogą być w różnym stopniu pokryte kutnerem. Do sadzenia w jednym miejscu wybierzmy te o w miarę jednakowym wyglądzie.

Choroby i szkodniki

Roślina rzadko atakowana przez cokolwiek.

Zastosowanie

Oprócz ozdoby skalniaków kwiaty nadają się co cięcia.

Ponieważ kwiatostany szarotki nie zmieniają wyglądu po zasuszeniu przez wiele lat można je wykorzystywać do corocznie przygotowywanych suchych bukietów.

Posiadaczy tylko balkonów, informuję że mogą ją uprawiać w donicy tylko muszą zabezpieczyć korzenie przed przegrzewaniem się. W tym celu posiadacze dużych balkonów mogą sobie urządzić mini skalniak w małych betonowych misach gdzie ziemia z wierzchu chroniona jest warstwą kamyków. Natomiast na małych balkonach można doniczkę umieścić w większej i wolne przestrzenie wypełnić torfem trzymanym na wilgotno.

Uwagi

Łacińska nazwa rodzaju ”Leontopodium” pochodzi od dwóch słów wywodzących się z języka greckiego. Leon = lew, a podion to zdrobnienie od słowa ”Pous” = stopa. Czyli można to przetłumaczyć jako lwia łapa. To wyjaśnia dlaczego jeszcze w latach czterdziestych ubiegłego wieku górale nazywali szarotkę kocią łapą.

Niedawne badania naukowe wykazały, iż szarotka jest producentem silnych przeciwutleniaczy i innych związków chemicznych o wartościach odżywczych i nawilżających. Włoska kosmetologia jako pierwsza zaczyna wykorzystywać te środki w specjalnych kremach.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Leontopodium alpine – http://www.hribi.net/slika.asp?rastlina=243

Na skałach – http://static.panoramio.com/photos/original/46736060.jpg

Kwiatostan+koszyczek – http://www.visoflora.com/photos-nature/leontopodium-alpinum_2.html

Advertisements

komentarzy 7 to “Szarotka alpejska”

  1. Kasia Says:

    Ja siałam w zeszłym roku , ale sadzonki zaginęły po przesadzeniu na stałe miejsce, chyba były za malutkie jeszcze i spłynęly w trakcie opadów

  2. Dudka Says:

    sadziłam 🙂 Dobrze rośnie

  3. bartolinka04 Says:

    Czy to wapno tlenkowe to takie ktore kupuje sie w sklepie ogrodniczym do odkwaszenia np.warzywnika i jeszcze jedno ile tego wapna sypie sie pod rosline

    • zojalitwin Says:

      Na opakowaniu powinno pisać tlenek wapnia. Jest to jedyne wapno jakie można stosować wiosną z uwagi na jego łatwą dostępność. W sklepach jest także węglan wapnia. To wapno można stosować wyłącznie jesienią bo długo się rozkłada i tak naprawdę powoli przez całą zimę uwalnia się z niego samo wapno odkwaszając glebę. Proszę zatem zerknąć na opakowanie. Trudno odważać po prostu gęsto „posolić”dość duży okrąg. Musi on wychodzić poza obręb korony rośliny.

  4. AS Says:

    Pani Zoju,
    Pierwszy rok mam szarotkę w swoim ogrodzie. Posadziłam ją wczesną wiosną taką, jaką kupiłam w sklepie – nie przycinając, nie dzieląc. Teraz cieszy oko pięknym kwitnieniem. Ma dużo ładnych kwiatostanów. Tyle tylko, że one wszystkie nie rosną pionowo a leżą na ziemi wokół centralnej kępki liści a sama kępka jest w środku lekko łysawa. Czy to dlatego, że na wiosnę po posadzeniu powinnam była przyciąć roślinkę? Moja szarotka rośnie w pełnym słońcu. Obłożyłam jej korzenie drobnymi kamykami, ziemia jest przepuszczalna i nie użyłam żadnego nawozu.

    • zojalitwin Says:

      Najprawdopodobniej tak, lecz teraz już nic nie robić i w tym roku pozwolić jej tak rosnąć. Można wykonać z drutu kółko o średnicy 15 cm i przyczepić dwa pręty pionowe. Pręty wbić do ziemi, a do kółka powkładać wszystkie leżące pędy.


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: