Szparag lekarski (ogrodowy)

©

©Asparagus officinalis

Opis

Rodzina: Asparagaceae – szparagowate

Nie będę opisywać uprawy tej rośliny jako warzywa, bo nie taki cel jest tego blogu. Gatunek obecnie w ogrodach należy do roślin niemodnych. Dawniej dość pospolicie uprawiany jako dodatek do bukietów, nawet z kupnych kwiatów.

Pod ziemią roślina tworzy krótkie, rozgałęzione, i drewniejące kłącze zwane karpą. Z kłącza wyrasta kilka pędów nadziemnych oraz liczne, grube, szare korzenie. Pełnią one funkcję spichrzową. Z nich co roku wyrastają cienkie, włókniste korzenie boczne i to one są odpowiedzialne za pobieranie składników pokarmowych rozpuszczonych w wodzie. Z każdą zimą te boczne korzenie obumierają podobnie jak pędy. Po kilku latach główne korzenie osiągają co najmniej 1 metr i na tym poziomie jest też główna masa korzeni bocznych, które rozprzestrzenić się mogą zarówno do niższych warstw gleby w poszukiwaniu wody jak i wszerz. Próbując zlikwidować kolonię asparagusa z ogrodu trzeba kopać głęboko i prawie do 2 metrów szeroko.W przeciwnym kierunku wyrasta z reguły kilka pędów na których z początku dobrze widać łuskowate liście. W miarę wzrostu pędu odcinki między łuskami wydłużają się i listki stają się prawie niezauważalne. Na wysokości około 30 cm pęd zaczyna się silnie rozgałęziać.
 Końcowym etapem rozgałęziania jest powstanie pęczka gałęziaków w liczbie od 3 do około 15 sztuk. Wszystkie odgałęzienia i pęd główny są zielone bo przejęły funkcje asymilacyjną jaką u innych roślin pełnią liście. Wynika to z przystosowania się rośliny do bardzo suchych stanowisk. Długi, rozbudowany i okresowo(zimą) zredukowany system korzeniowy jest takim samym przystosowaniem.

 Asparagus ten kwitnie niepozornymi kwiatami wyrastającymi na podzielonej kolankiem dość długiej szypułce. Jest on rośliną dwupienną, to znaczy na osobnej roślinie są kwiaty męskie, a na innej żeńskie.

 Po zapyleniu przez owady kwiatów żeńskich pojawia się mała jagoda, która po dojrzeniu jest ostro czerwona. Jest ona podzielona na 3 komory, w której z reguły są po 2 kuliste, czarne, o matowej, pomarszczonej powierzchni nasiona. Są one duże bo w 1 gramie jest ich maksymalnie 60 sztuk. Owoce chętnie zjadają ptaki więc nasiona, a właściwie młode siewki możemy znaleźć w najbardziej niespodziewanym miejscu. Wraz z dojrzewaniem jagód na kłączu tworzą się duże pąki z których rozwiną się pędy w kolejnym roku, kiedy ziemia wokół pąków ogrzeje się do około 10 0C.

W ogrodach pojawia się szparag cienkolistny (A. tenuifolius), który ma tak samo zielone pędy, wiotkie gałęziaki i czerwony owoc. Różni się od naszego gatunku znacznie cieńszymi gałęziakami(do 0,2 mm grubości), zebranymi w  liczniejsze bo liczące od 15 do 40 sztuk pęczki. Pokrojem różni się o tyle że jest z reguły niższy i rzadko przekracza 80 cm wysokości. Inną cechą na którą warto zwrócić uwagę jest długość nitek pręcikowych. Są one około czterokrotnie dłuższe niż same pręciki, a przypominam że szparag lekarski ma nitki pręcikowe takiej samej długości jak pylniki.

Występowanie

Naturalnie występuje w większości krajów Europy w północnej Afryce i zachodniej Azji. W naszym kraju nie spotkamy jego naturalnych stanowisk tylko w północno-wschodnim regionie i w górach.

Wysokość

Przeciętnie około 150 cm, choć na lepszych glebach 2 metry to nie ewenement.

Termin kwitnienia

Od maja do lipca.

Kolor kwiatu

Jasnozielony lub zielonkawo-żółty.

Stanowisko

W naszym kraju sadzimy je na stanowiskach słonecznych. Choć na południu można posadzić także w półcieniu.

Wymagania i pielęgnacja

Roślina urośnie praktycznie wszędzie. Oczywiście na lepszym miejscu uzyskamy okazy znacznie ładniejsze. Na słabych glebach suchszym latem pojawi się zasychanie dolnych odgałęzień. Niewskazanym stanowiskiem są gleby o wysokim poziomie wód gruntowych. Szybko pojawi się zgnilizna korzeni lub fuzarioza.

Jedyną pracą pielęgnacyjną jest odchwaszczanie i jesienią ścinanie dość grubych i mocnych, zaschniętych pędów nadziemnych.

Mrozoodporność

Uszkodzić je mogą tylko silne spadki temperatur w czasie bezśnieżnych zim. Przyjmuje się że pod śniegiem wytrzymają spadki temperatur do -33 0C.

Rozmnażanie

Ciężar 1000 nasion wynosi 25-40 gram. Zatem są to nasiona duże. W zasadzie nie warto ich siać w pomieszczeniach. I tak w pierwszym roku otrzymamy cienką pojedynczą gałązkę do 30 cm wysokości. Siejemy zatem bezpośrednio na miejsce stałe w już dobrze ogrzaną ziemię. Kupne nasiona trzeba raczej moczyć przez dobę w letniej wodzie. Kiełkowanie może trwać do 6 tygodni. Szybszym sposobem jest poproszenie kogoś by podzielił się z nami kawałkiem karpy. Dokonać tego możemy praktycznie w każdym czasie.

 

Choroby i szkodniki

Odziedziczyłam tę roślinę po poprzednim właścicielu ogrodu i po 10 latach uprawy nie spotkałam na niej szkodników z wyjątkiem mszycy szparagowej. Natomiast na niekorzystnych – czytaj podmokłych – stanowiskach szybko pojawi się nie tylko mszyca ale i poskrzypka szparagowa lub dwunastokropka, a także choroby grzybowe z najczęściej występującą rdzą i fuzariozą, objawiającą się nagłym więdnięciem i zamieraniem całych pędów. Na zdjęciu poskrzypka dwunastokropka.

Zastosowanie

W ogrodzie praktycznie jedyne zastosowanie to ścinanie gałązek do ozdoby bukietów, choć w moim przypadku jest to szybko rosnący i świetnie przysłaniający przed wścibskim spojrzeniem ala żywopłot.

Uwagi

Jako że roślina jest w uprawie od czasów starożytnych Egipcjan, jej nazwa też ma długą listę zapożyczeń. Do łaciny przyszła od greków, a grecy zapożyczyli ją od persów gdzie słowo ”asparag” da się przetłumaczyć jako ”kiełkować” lub ”strzelać”. Odnosi się to zapewne do bardzo szybkiego wzrostu pędu w początkowym okresie.

W Europie, a szczególnie w Azji odwary z kłączy i korzeni szparagów od dawna były stosowane w chorobach układu krążenia i nerek, reumatyzmie i epilepsji, także jako specyfik poprawiający nastrój psychiczny. Kompresami z odwarów leczono ropne schorzenia skóry. Natomiast alkoholową nalewkę z jagodami szparagów uważano za środek zapobiegający impotencji.

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Owoc – http://ca.bestpicturesof.com/spargel

Poskrzypka dwunastokropka – http://www.kerbtier.de/cgi-bin/enFeature.cgi

Nasiona 2 – http://courses.missouristate.edu/clydettealsup/AGP343/vegetable_id_web/Pictures/home%20seeds%20008.jpg

Nasiona – http://wisplants.uwsp.edu/scripts/links.asp?spCode=ASPOFF

Asparagus officinalis – http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Asperge_planten_Asparagus_officinalis.jpg


Reklamy

Jedna odpowiedź to “Szparag lekarski (ogrodowy)”

  1. Marzynia Says:

    A ja bardzo lubię tę roślinę i mam nadzieję, że uda mi się znaleźć kogoś, kto podzieli się ze mną, gdy już zamieszkam na wsi 🙂


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: