Szachownica bucharska

©

©Fritillaria bucharica

Opis

Rodzina: Liliaceae – liliowate

Z niewielkiej (do 4cm średnicy) cebulki wyrasta nierozgałęziony, fioletowo podbarwiony pęd. Ulistnienie pędu to lancetowate, szarozielone, ładne, siedzące parami liście o jednolitym brzegu. Na szczycie groniasty kwiatostan złożony z maksymalnie 12 kwiatków. Kwiaty są duże, o sześciu niezrośniętych i szeroko otwierających się płatkach.

 Owocem jest sześciożebrowa torebka.

Występowanie

Azja Środkowa i północny Afganistan. Rośnie tam na nieużytkach, skalistych zboczach i w jałowcowych zaroślach. Ponieważ jej stanowiska są wysoko w górach (do 1800 m npm) to mimo, że te kraje należą do cieplejszych temperatury tam panujące pozwalają nam uprawiać ją u nas w gruncie z małym ale.

Wysokość

Rzadko pęd przekracza 30 cm wysokości.

Termin kwitnienia

Roślina należy do szachownic wcześnie kwitnących i jeśli aura na to pozwala u nas zaczyna kwitnąć już w kwietniu.

Kolor kwiatu

 Biały z zielonym szczytem i zielonym żyłkowaniem płatków.

Stanowisko

Fritillaria bucharica preferuje miejsca słoneczne. Ilość kwiatów w kwiatostanie spada wraz ze wzrostem zacienienia.

Wymagania

Na wstępie trzeba powiedzieć o trudności w uprawie tego gatunku. Roślina kiełkuje już jesienią i niskie temperatury powstrzymują ją przed wschodami. Kiełek jednak jest blisko powierzchni gleby. Takie rozwiązanie jest sprzyjające szybkim wschodom na wiosnę. W miejscu naturalnego występowania woda szybko wyparowuje więc wczesne wschody to gwarancja pełnego rozwoju, kwitnienia i wiązania nasion w glebie o przyzwoitej zasobności w wodę. Potem przychodzi totalna susza i roślina zasycha rozsiewając nasiona. Cebula przechodzi okres letniego spoczynku w warunkach totalnej suszy i wraz z nadejściem niższych temperatur i opadów zaczyna żyć, tworzyć nowe korzenie oraz co najważniejsze stożek wzrostu na następny rok. Na końcu, kiedy jest już dość zimno znów zaczyna kiełkować. W górach jak ziemia zamarznie to trzyma aż do późnej wiosny. U nas w dolinach takie przystosowanie stwarza zagrożenie. Podczas ciepłych dni bez mrozu roślina może podjąć wschody i pojawienie się najmniejszego mrozu zniszczy nam rośliny. Dlatego sama okrywa śnieżna nie wystarczy. Trzeba miejsca posadzenia cebul okrywać (najlepiej trocinami lub trocinami i korą). Okrycie nie jest zabezpieczeniem przed mrozami, ale zacienieniem ziemi by ta w czasie słonecznych i bezmroźnych dni jak najdłużej pozostała zimna i nie dawała zachęty roślinom do wschodów. Kiedy solidne mrozy raczej już nie przyjdą zdejmujemy okrywę. Trociny i kora zakwaszają podłoże, a ta szachownica lubi wyższe pH więc nie zostawiajmy nic. Ponieważ w naszych warunkach w kwietniu i na początku maja(okres kwitnienia) nawet solidne przymrozki to żadna rewelacja, więc miejmy przygotowane duże butelki plastikowe bez dna i zakładamy je na rośliny w razie zapowiadanych przymrozków.

Drugą trudnością jest okres suchego, upalnego lata jakie występuje w naturalnych stanowiskach. U nas nie ma tak by przez 3 miesiące nie spadła kropla deszczu, a temperatury sięgały 35 0C. W mokre lata cebule będące w tym czasie w okresie spoczynku często gniją. Na glebach lekkich w czasie takich deszczowych okresów znów sprawdzają się plastikowe butelki lub wręcz miski i wiaderka nałożone do góry dnem na miejsca posadzenia cebul. Ziemia jest wilgotna bo woda podsiąka z innych miejsc, ale nie ma już wody z góry. Na cięższych glebach jest większy problem. Raczej trzeba cebule wykopać i przechować pod zadaszeniem do czasu kolejnego sadzenia pod koniec września. Tutaj jednak problemem jest brak suchej łuski na cebulach. Położona luzem cebula wyschnie. Można włożyć je do podziurkowanych woreczków foliowych i dbać by nam nie spleśniały. Najlepiej jednak przed sadzeniem miejsce sadzenia(z większym zapasem) przystosować do wymagań rośliny. Należy zdjąć z tej powierzchni ziemię na głębokość pełnego szpadla i wymieszać je pół na pół z drobnym żwirem. Sam żwir dajemy jako warstwę drenażową na spód przysypujemy taką mieszanką ustawiamy cebule i zasypujemy resztę. Cebule powinny znaleźć się na takiej wysokości by wysokość ziemi nad czubkiem cebuli równała się potrójnej wysokości cebuli. W przypadku cebul kiełkujących jesienią ta warstwa ziemi ma swoje znaczenie dla bezpieczeństwa rośliny.

Po zakończeniu kwitnienia jak najszybciej obcinamy kwiatostan, by roślinie ułatwić odbudowę zapasów w cebuli(jak najdłużej utrzymać zielone liście) zanim zapadnie w okres spoczynku. Tym co lubią ścinać rośliny do wazonu przypominam, że jak najdłuższy pęd powinien zostać na grządce. Bowiem im więcej liści zostanie, tym szybciej zostaną odbudowane zapasy w cebuli.

Jeśli nie wykopujemy cebul warto jesienią zwapnować przynajmniej ten kawałek gleby. Optymalne dla tego gatunku jest pH w granicach 7,2 – 7,5. Czyli gleby od obojętnych do lekko zasadowych. Zwracam uwagę na odczyn bo ten ma ogromne znaczenie i mocno przekłada się na ilość kwiatków w kwiatostanie, poza oczywiście wielkością samej cebuli. Na wielkość cebuli mają wpływ: wczesność ścięcia kwiatostanu lub usuwanie na bieżąco przekwitłych kwiatów wraz z zawiązkami nasienników, zdrowotność liści, utrzymanie ich jak najdłużej(woda), zasobność gleby. Na zasobność gleby mamy duży wpływ. Piaseczki można doprawić kompostem, im go więcej tym lepiej, w trakcie kwitnienia i tuż po nim podlewać nawozem o zwiększonej ilości potasu, np. nawozem do pomidorów.

Mrozoodporność

Przy zachowaniu wcześniej wspomnianych zasad roślina w pełni mrozoodporna.

Rozmnażanie

Roślina prawie nie tworzy cebulek przybyszowych. Chcąc szybciej rozmnożyć stan posiadania trzeba uciec się do specjalnych zabiegów.

Można dzielić cebulkę na 2 połowy . Dajemy cebuli czas by rana obeschła. Jedna część powinna zachować stożek wzrostu, a druga poświęci sezon na jego odtworzenie. We wrześniu sadzimy.

Cebulki które częściowo zgniły można spróbować odratować odcinając zgniłą część i potem odkażając denaturatem. Pamiętamy by takie cebulki posadzić osobno do doniczki.

Można też ciąć na kilka części. Stożek wzrostu zostaje nienaruszony na jednej części. Przy tym typie rozmnażania ważna jest jak największa sterylność. Najlepiej używać nowych żyletek do każdej cebulki, a krojąc daną cebulkę odkażać ostrze w ogniu. Pocięte części zaprawiać na mokro przez około 20 minut. Następnie odsączyć przez sitko i umieścić w zaetykietowanej torbie plastikowej z garścią wermikulitu. Worek zamknąć i trzymać w temp. 15-20 0C. Torbę otwieramy na krótko, tyle tylko by wymienić powietrze. Miejsce musi być zacienione. Tak spreparowane cebule zostawiamy w spokoju około 3 miesiące. W tym czasie jednak sprawdzamy stan cebulek. Kiedy pojawią się biały pąk i korzenie przesadzamy do lekkiej ziemi. Rosnące rośliny dokarmiany rozcieńczonym nawozem i co roku we wrześniu przesadzamy do świeżego podłoża, aż do czasu dorośnięcia cebuli. Potem sadzimy do gruntu.

Nasiona wysiewamy od razu po zbiorze, a najpóźniej we wrześniu. W naszych warunkach nasiona zabezpieczamy przed mrozem. Kiełkować mogą do 2 lat. Nie siać w grudniu lepiej nasiona przechować w lodówce w temp. 2-4 0C. Sama nie praktykowałam wysiewu nasion, lecz z przekazów wiem że nasiona wysiane od razu kiełkują już wiosną, natomiast przechowywane kiełkują długo to znaczy do wspomnianych 2 lat.

Choroby

Największym i najczęstszym zmartwieniem jest piękny czerwony chrząszcz zwany poskrzypką liliową. Jeśli z nim się szybko uporamy to trzeba wielkich niesprzyjających okoliczności by pojawiło się coś na liliach.

Uwagi

Pierwszy opisał tę roślinę Eduard Augusta von Regel w 1884 roku i jemu zawdzięczamy nazwę gatunkową.

Fritillus to łacińska nazwa kostki do gry. Ponieważ szachownica kostkowa była najwcześniej opisaną rośliną, prawdopodobnie to od tych kostek na kwiatku pochodzi nazwa rodzajowa. Dziś jednak na 100% ustalić to trudno biorąc pod uwagę wielowiekowość uprawy tej rośliny.

 

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Cała roślina – http://www.fritillariaicones.com/icones/ic400/Fritillaria_Icones488.pdf

Owoc – http://www.fossilflowers.org/imgs/jdelaet/r/Liliaceae_Fritillaria_bucharica_32336.html

Kwiat – http://www.encinos.org/imgs/jdelaet/r/Liliaceae_Fritillaria_bucharica_32337.html

Fritillaria bucharica – http://www.alpinegardensociety.net/discussion/underglass/Frits+in+Flower+March/58/

Cebula – http://picasaweb.google.com/lh/photo/zzwuxauXDBsUaFrNL_cUIA

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: