Niepokalanek pospolity

©

Vitex agnus-castus

Vitex agnus-castus

Opis

Rodzina: Lamiaceae

Z racji małej mrozoodporności znany u nas jako ziołowy lek. Jest to u nas niski i bardzo aromatyczny krzew. Liście na pędach przypominają liście konopi. Są dłoniasto złożone z 5 do 7 listków, ciemnozielone z wierzchu i srebrzysto zielone od spodu. Na zakończeniach pędów mamy wiechowaty, lecz stosunkowo wąski kwiatostan, który w dobrych warunkach może osiągnąć długość ponad 30 cm. Rurkowate kwiatki z wywiniętą pięciopłatkową koronką rozwijają się systematycznie od dołu kwiatostanu ku górze. Podobnie jak liście są bardzo pachnące i przyciągają mnóstwo motyli i innych owadów. Owocem jest mały pestkowiec(owoc wiśni też jest pestkowcem), który po zasuszeniu używany jest także jako substytut pieprzu – stąd nazwa pieprz mnicha.

owocostanyGatunek ma trzy formy:

Vitex Agnus-castus var. alba – jego kwiaty są białe

Vitex Agnus-castus var. latifolia – liście tej formy złożone są z bardziej wąskich listków. Jest to forma bardziej mrozoodporna od pozostałych.

Vitex Agnus-castus var. rosea – kwiaty tej formy mają bladoróżowy kolor.

W obrocie handlowym znajduje się odmiana hodowlana o nazwie ‘Shoal Creek’. Cechuje się ciemniejszym kolorem kwiatów.

Występowanie

Pochodzi z cieplejszych terenów. Występuje na w miarę wilgotniejszych terenach po obu stronach Morza Śródziemnego oraz w zachodniej i środkowej części Azji.

Wysokość

W naturze jest to krzew wysoki do 5 metrów, lub małe drzewko, u nas rzadko przekracza 2 metry.

Termin kwitnienia

W naturze kwitnie już po połowie czerwca, u nas jest to z reguły sierpień i początek września. Z tego powodu owoce często nie zdążą dojrzeć.

Kolor kwiatu

Lawendowo niebieski.

Stanowisko

W warunkach naszego kraju stanowisko musi być bardzo słoneczne i koniecznie dobrze osłonięte. Najlepiej do uprawy krzewu nadaje się stanowisko pod południową ścianą budynku. Roślina dostaje ciepło od słońca oraz to odbite od ściany.

Wymagania i pielęgnacja

w donicyPreferuje lekkie, dobrze przepuszczalne gleby gliniasto-piaszczyste. Choć woli odczyn od neutralnego w górę to spokojnie będzie rósł na glebach lekko kwaśnych. Mimo że odporny na suszę, znacznie lepiej wygląda jeśli uprawiany jest na glebach o dostatecznej wilgotności. Przy większej suszy rośnie udział srebrzystego koloru na liściach i nie są one już tak atrakcyjne.

Jeśli ktoś uprawiał budleję to ten krzew traktujemy podobnie. Trzeba jednak pamiętać, że budleja jest jednak nieco bardziej mrozoodporna. Na zimę rośliną zabezpieczamy. Jeśli mamy dość wysoki krzew to dla wygody przycinamy tylko tyle bo spokojnie ją zabezpieczyć. Przyciąć gdzieś tak na 80 cm i przed przymrozkami okryć zimową agrowłókniną. (O okrywaniu krzewów piszę w poradniku.) Przed zapowiadanymi mrozami owinąć kartonem wyższym niż krzew i obwiązać. Na koniec mocno związać górę kartonu by nic tam się nie dostawało. Niepokalanek rusza dość późno wiosną więc nie spieszymy się ze zdejmowaniem okrycia. Po zdjęciu okrycia roślinę należy przyciąć by się zagęściła i była bardziej zwartym i niższym krzewem. W cieplejszych strefach pędy z reguły przycina się do ziemi, roślina wówczas odbija z korzenia. W warunkach naszego kraju bardziej bezpiecznie jest przyciąć pędy na jedno lub dwa oczka. Szybciej pojawią się nowe pędy i mamy gwarancję, że krzew będzie ładnie kwitł. Kiedy dla krzewu jest zbyt zimno, po ostrym cięciu kwiaty mogą pozostać w pąkach kiedy pojawi się pierwszy przymrozek. Ponieważ kwiaty oblatują duże ilości motyli więc mamy zapewnione zapylenie prawie wszystkich kwiatów. Czy owoce dojrzeją to już zależy od przebiegu jesieni. Nie należy się jednak na to nastawiać, a tym bardziej uważać przy zakupie nasion z krajowego chowu, bowiem nie zawsze będą w pełni wykształcone. Na zewnątrz nasiono jak nasiono, ale zarodek nie musi być kompletny.

drzewkoMimo wszystko najlepsza byłaby uprawa w większych donicach na zimę przenoszonych do miejsc gdzie temperatura utrzymuje się w granicach zera. Ponieważ system korzeniowy w donicy z konieczności będzie mniejszy to i góra nie osiągnie wspomnianych wcześniej rozmiarów. Wystarczy tylko po wniesieniu do garażu nieco okręcić pędy sznurkiem, by zmniejszyć rozpiętość krzewu i jego obecności nawet nie będziemy zauważać. Przy takim sposobie zimowania w czasie ciepłych zimowych dni warto bardzo delikatnie podlać donicę. Jednak nie częściej niż 2-4 razy w ciągu całego okresu zimowania. Reszta uprawy jest taka sama jak w gruncie. Jedyna różnica to konieczność dokarmiania. Warto w tym celu użyć nawozu przeznaczonego do porzeczek czy datury.

Mrozoodporność

Jeśli mieszkamy poza strefą USDA 7a to nastawmy się raczej na uprawę odmiany latifolia. Ona poradzi sobie w strefie USDA 6b z temperaturami do -20,6 0C. Oczywiście przy zachowaniu wcześniej wspomnianych warunków. Kto nie może spełnić wszystkich stawianych wymagań, powinien nastawić się na uprawę pojemnikową. Przy posiadaniu ogrodów zimowych zyskiem będą w pełni wykształcone nasiona.

Rozmnażanie

Jeśli to tylko możliwe starajmy się kupić nasiona w krajach cieplejszych od naszego. Inaczej towarzyszyć nam będzie niepewność czy coś wykiełkuje, bowiem mogą wykiełkować zarówno wszystkie jak i żadne. Nasiona nie wymagają stratyfikacji. Siewki pierwszą zimę powinny spędzić w pomieszczeniach.

Jak wszystkie krzewy tak i niepokalanka możemy rozmnażać przez sadzonki półzdrewniałe, jak i przez sadzonki zdrewniałe. Szczegóły w poradniku.

Choroby i szkodniki

Roślina pod tym względem bezproblemowa.

Zastosowanie

Przestrzegam przed bezkrytycznymi opisami jego zastosowania jakie można znaleźć na niektórych stronach w necie. Są na ogół żywcem tłumaczone z angielskich tekstów, bez zastanowienia się że ich klimat jest o dwie strefy cieplejszy niż nasz. Nasza najcieplejsza strefa to 7b tylko wokół Szczecina, a ich najniższa strefa zaczyna się od USDA 8a czyli od średniej minimalnej temperatury -12 0C. U nas na przeważającym obszarze taka minimalna temperatura uśredniona z wielu lat to -23,3 0C.

Jako o leku ziołowym można przeczytać pod adresem

http://parenting.pl/portal/niepokalanek-mnisi

Kupujemy np. w:

http://www.drzewa.com.pl/6377-niepokalanek-pospolity.html

http://krzewy-ozdobne.com.pl/443-niepokalanek-pospolity-vitex-agnus-castus.html

http://www.futuregardens.pl/niepokalanek-korzenny-vitex-agnus-castus-pieprz-mnisi.html

Uwagi

Nazwa rodzaju ”Vitex” nie do końca ma pewne pochodzenie. Przyjmuje się, że pochodzi od łacińskiego słowa ‘vitilis’ = splot lub związać. Odniesienie do wykorzystania pędów niepokalanka jak u nas używało się wikliny.

Nazwa gatunku ”agnus-castus” to najprawdopodobniej literówka z podobnie brzmiącego greckiego słowa ‘hagnos [ἁγνός]’ = czysty. Dodano jeszcze łacińskie słowo ’castus’ = czysty. Jest to odniesienie do przekonania starożytnych że właściwości ziela niepokalanka zmniejszają popęd seksualny.

Arysuneczek
A
A

Przypisy


Wykorzystano zdjęcia z następujących stron:

Owocostany – http://www.fleur-des-tropiques.com/vitex-agnus-castus-monk

W donicy – https://www.plantant.com/

Drzewko – http://davesgarden.com/guides/pf/showimage/169076/#b

Reklamy

Jedna odpowiedź to “Niepokalanek pospolity”


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: